اقتصاد کشاورزی و توسعه

اقتصاد کشاورزی و توسعه

تلفیق دانش بومی و دانش رسمی؛ ضرورتی در دستیابی به توسعه ی پایدار کشاورزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
10.30490/aead.2002.132283
چکیده
در نیم قرن اخیر دانش رسمی و نوین فناوری های جدید و کارآمدی را در پهنه کشاورزی پدید آورده است که موجب تحولات اساسی در فرایند تولید و عرصه زندگی بهره برداران کشاورزی و روستاییان شده است در همین حال به کارگیری برخی از فناوری ها معضلاتی را در عرصه های زیست محیطی تولیدی و اجتماعی ایجاد کرده و موجب دغدغه های فکری اندیشمندان و تصمیم سازان توسعه شده است. یکی از گزینه های مورد نظر در پاسخگویی به این دغدغه ها رجوع به دانش تجربی گذشتگان است بهره گیری از "خرد تجربی انباشته و تاریخی" بهره برداران محلی که اصطلاحاً دانش بومی نام گرفته است این امکان را فراهم می سازد که در فرایند تعیین نیاز و طراحی فناوری های متناسب و به کارگیری ،آن مردم محلی و دانش آنها را عملاً در مسیرتوسعه متوازن و پایدار به مشارکت بطلبیم.
در این مقاله سعی شده است ویژگی های دانش بومی و دانش رسمی بیان شود و به ریشه های مشترک آن ها که در خرد جمعی و هوش انسان نهفته است اشاره گردد. دو حوزه دانش بومی و دانش رسمی نه تنها هیچ گونه تقابل و تضادی با هم نداشته و در فرایند دستیابی به توسعه پایدار مکمل یکدیگر بوده اند بلکه در عمل نیز باعث خلق و به کارگیری متناسب و منطق فناوری های مورد نیاز شده اند. در این مقاله همچنین تفاوت های روش شناختی و "شناخت شناسی" موجود بین این دو دانش مطرح شده و با مقایسه این ویژگی ها راه و روش هایی به منظور تلفیق این دو دانش ارائه گردیده است.
اصلاح باور حاکم در بین قشرهای تحصیلکرده و دانشگاهی نسبت به بومیان و دانش آنها، پیش شرط هر گونه نزدیکی تعامل و تلفیق است ایجاد تحول در نظام آموزش های رسمی به منظور توجه به حوزه دانش تجربی و میدانی که حاصل قرنها آزمون علمی است از ضرورت های اصلی این تلفیق به شمار می رود توجه پژوهشگران به خرد تجربی انباشته و تاریخی بهره برداران با استفاده از روش های مشارکتی کیف و میدانی نیز از دیگر ملزومات این تحول است. همچنین به کارگیری شیوه های دوسویه ترویجی و ایجاد تحول در نظام ارتباطات میان مراکز دولتی، آموزشی و ترویجی و کشاورزان و روستاییان به نحوی که آنها در تعامل با هم قرار گیرند، از ضرورت ها و پیش شرط های تلفیق دانش رسمی نوین و دانش بومی به شمار می آید.

عنوان مقاله English

Integrating indigenous and formal knowledge: A necessity in achieving sustainable agricultural development

نویسندگان English

Mohammad Hossein Ebadi
Mohammad Amiri Ardakani
  1. 1.آلیتری میگوئل (۱۳۷۸) چرا باید کشاورزی سنتی را شناخت؟ ترجمه اسفندیار عباسی در کتاب کاربرد دانش بومی در توسعه پایدار گردآوری (محمد حسین عبادی و اسفندیار عباسی) مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی وزارت جهاد سازندگی، تهران، ص ۱۷-۴۳.

    2.آلن پاتریسیا و دیوسن دبرا وان (۱۳۷۲) کشاورزی پایدار انتخاب آینده، ترجمه اسفندیار عباسی، ماهنامه سنبله، شماره ۵۵.

    3.آن تراپ لری (۱۳۷۸) مشروعیت بخشی به دانش محلی مجموعه های علمی شده یا توانمندسازی مردم جهان سوم ترجمه ابراهیم حسن پورآهنی دشتی در کتاب کاربرد دانش بومی در توسعه پایدار گردآوری محمد حسین عبادی و اسفندیار عباسی)، مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی وزارت جهاد سازندگی، تهران، ص ۱۹۹-۲۱۹.

    4.امیری اردکانی، محمد و منصور شاه ولی (۱۳۷۸) مبانی و مفاهیم و مطالعات دانش بومی کشاورزی مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی وزارت جهاد سازندگی، تهران.ص129-199.

    5.ایستگاه تحقیقاتی خورهه (۱۳۷۸) گاهنامه دانش بومی و توسعه سال اول، شماره اول.

    6.بزرگ امین میر جعفر (۱۳۷۵) گذشتگان ما چگونه با آفات بیماری ها و علف های هرز مبارزه می کردند؟ مجموعة مطالب آموزشی - ترویجی مربوط به کاهش مصرف سموم و کودهای شیمیایی، دفتر تولید برنامه ها و انتشارات معاونت ترویج وزارت کشاورزی، تهران، ص ۱۱۷-۱۱۴.

    7.بنیاد توسعه بین المللی آلمان (۱۳۷۸) نقش ترویج در توسعه روستایی خلاصه مذاکرات یک دوره آموزش بین المللی ترجمه دفتر هماهنگی پروژه بهسازی آبیاری معاونت فنی و زیربنایی وزارت کشاورزی تهران.

    8.جمال احمد (۱۳۷۵)، کاهش کاربری سموم در کشاورزی (گفتگو)، مجموعه مطالب آموزشی - ترویجی مربوط به کاهش مصرف سموم و کودهای شیمیایی، دفتر تولید برنامه ها و انتشارات معاونت ترویج وزارت کشاورزی، تهران، ص ۲۶-۲۸.

    9.جیرونه کالنا (۱۳۷۵)، کنترل بیولوژیک (گفتگو) مجموعه مطالب آموزشی-ترویجی مربوط به کاهش مصرف سموم و کودهای شیمیایی دفتر تولید برنامه ها و انتشارات فنی معاونت ترویج وزارت کشاورزی، تهران، ص ۳۵-۳۶.

    10.چارتر دیل و اوژن والتر (۱۳۵۴) بحران جهانی کشاورزی ترجمه پرویز چایچی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران.

    11.چمبرز رابرت (۱۳۷۶) توسعه روستایی اولویت بخشی به فقراء ترجمة مصطق از کیا انتشارات دانشگاه تهران.

    12.چمبرز رابرت (۱۳۷۸)، توجه به آنچه آخری ها مهم می دانند: دانش بومی در سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه ترجمه زهره کسایی در کتاب کاربرد دانش بومی در توسعه پایدار گردآوری محمد حسین عبادی و اسفندیار ،عباسی، مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی وزارت جهاد سازندگی تهران، ص ۶۵-۹۵ ۱۳. 13.خاتون آبادی، سیداحمد (۱۳۷۷)، هدفها و سیاستهای ترویج در محک نقد علمی، مجموعه مقالات اولین سمینار علمی ترویج منابع طبیعی امور دام و آبزیان، معاونت ترویج و مشارکت مردمی جهاد سازندگی، تهران، ص ۶۵-۷۹.

    14.دهلوی افراسیاب (۱۳۷۵) چگونگی کاهش سموم در کشاورزی، مجموعه مطالب آموزشی - ترویجی مربوط به کاهش مصرف سموم و کودهای شیمیایی، دفتر تولید برنامه ها و انتشارات فنی معاونت ترویج وزارت کشاورزی، تهران، ص ۷۱-۸۱

    15.رمضانی (۱۳۷۵) نگرش سیستمی بنیادها و دستاوردها رویکرد سیستمی در حل مشکل روزنامه همشهری سال چهارم شماره های ۱۰۹۶ و ۱۰۹۷ ص ۶. ۱۶. 16.عبادی، محمد حسین و اسفندیار عباسی (۱۳۷۷) دانش بومی و توسعه پایدار روستا: دیدگاهی دیرین در پهنه ای نوین فصلنامه روستا و توسعه سال دوم، شماره اول، ص۵۴-۱۷.

    17.عبادی، محمد حسین و اسفندیار عباسی (۱۳۷۸) دانش بومی نرم افزار توسعه پایدار گاهنامه دانش بومی و توسعه سال اول، شماره اول، ص ۵ و ۶.

    18.عیادی محمد حسین و اسفندیار عباسی ،(۱۳۷۸) دانش بومی در خدمت توسعه پایدار محلی در کتاب کاربرد دانش بومی در توسعه پایدار گردآوری محمد حسین عبادی و اسفندیار عباسی)، مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی وزارت جهاد سازندگی، تهران، ص ۱-۱۴.

    19.فرهادی، مرتضی (۱۳۷۳)، شیوه های توانبخشی و بهورزی زمین در کشاورزی سنتی ایران ماهنامه سنبله شماره ۶۰-۶۳.

    20.فرهادی، مرتضی (۱۳۷۸) گذشته تنها یک گذشته نیست لزوم پژوهش در دانش کاربردهای سنتی ایران در کتاب کاربرد دانش بومی در توسعه پایدار (گردآوری محمد حسین عبادی و اسفندیار ،عباسی) مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی وزارت جهاد سازندگی تهران، ص ۶۳۴۳.

    21.کارسون، راشل (۱۳۵۸) بهار ،خاموش ترجمة عبد الحسین وهاب زاده، عوض کوچکی و امین علیزاده انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد.

    22.لیونبرگر هربرت .اف و پال اج گوین (۱۳۷۴) انتقال تکنولوژی از محققان به بهره برداران کشاورزی، ترجمه محمد چیذری، انتشارات دانشگاه تربیت مدرس، تهران .

    23.ملکوتی محمد جعفر و عیسی بای بوردی (۱۳۷۸) روی عنصر فراموش شده در چرخه حیات گیاه و انسان (نشریه فنی) نشر آموزش کشاورزی تهران.

    24.واتز، ال. اچ. (۱۳۷۰)، قرارگاه سازمانی ترویج کشاورزی در کتاب مرجع ترویج کشاورزی ویراسته برتون سوان ،سون ترجمه اسماعیل شهبازی و احمد حجاران، سازمان ترویج کشاورزی، تهران، ص ۶۲ - ۱۱۹.

    25.وارن مایکل ،(۱۳۷۸)، مطالعات اجتماعی قرن نوزدهم و تعصب رایج نسبت به دانش بومی ترجمه موسی ،زنور در کتاب دانش بومی در توسعه پایدار گردآوری محمد حسین عبادی و اسفندیار عباسی) مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی وزارت جهاد سازندگی، تهران ص ۱۴۸-۱۶۸.

    26.وارن، میشل (۱۳۷۸)، کاربرد دانش بومی در توسعه دانش کشاورزی، ترجمه سید حسین موسوی نیا، معاونت ترویج سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، وزارت کشاورزی تهران.

    1. Chambers, R. (1987), Rural development: Putting the last first, Wiley and Sons, New York.
    2. Emadi, M.H.(1997), Rain water Catchment Systems and Indigenous Knowledge, Procuding of the 8th international conference on rainwater catchment systems (VOL2).
    3. Feldman, S. and R. Welsh (1995), Feminist knowledge clamins, knowledge and gender division of agricultural labor: Construction of a successor sciential, Rural Sociology, 60 (1): 23-24.
    4. Hightower, J. (1976), Hard tomatoes, hard times: The failur of the Land-Grant College complex in radical agriculture,ed R. Merrill, Harper Colophon Book, New York, PP: 87-110.
    5. Mettrick, H.(1993), Development oriented research in agriculture, The International Center for Development Oriented Research in Agriculture, Waginingen, the Netherlands.
    6. Ortiz, O. (1999), Understanding interaction between indigenous knowledge and scientific information, Indigenous knowledge and Development Monitor, Vol. 7, Issue 3, PP:7-10.
    7. Roling, N. (1979), The logic of extension, Indian Journal of Extension, xV(3-4):1-7.
    8. Shahvali, M.(1994), Component analysis of farmer and grazier decisions and attitudes in two local government shires of New South Wales, Ph.D. thesis, Australia.
    9. Williams, D.L.and O.N. Muchena (1991), Utilizing indigenous knowledge system in agricultural education to promote sustainable agriculture, Journal of Agricultral Education. 32(4):25-57.
    10. Freire, Paulo. (1973), Education for consciousness, A Continuum Book, New York.