موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 11 شماره 3،4 2004 02 20 Planning Challenges in Investigating the Causes of the Decline in the Effectiveness of Development Plans in Iran چالش های برنامه ریزی در بررسی علل کاهش اثر بخشی طرح های توسعه در ایران 1 20 132276 10.30490/aead.2004.132276 FA محمد حسین شریف زادگان Journal Article 2025 08 30 به رغم اجرای پنج برنامه پیش از انقلاب و دو برنامه بعد از آن، طرح های توسعه بخش های مختلف اقتصادی کشور نتوانسته است در زمینه برنامه های اقتصادی - اجتماعی موجبات توسعه ملی، منطقه ای و محلی را در محدوده هدف های خود فراهم سازد. این سئوال همچنان مطرح است که چرا طرح های توسعه به هدف های خود دست نیافته اند. دلایل زیادی می توان برای ناکامی طرح های توسعه ذکر کرد ولی در این مقاله سعی شده است تنها به " علل برنامه ریزی" آن پرداخته شود . در مقاله حاضر همچنین فرایند برنامه ریزی طرح های توسعه بررسی و نحوه تهیه و اجرای طرح های توسعه در محیط تأثیر توسعه ای آن بازبینی گردیده و در نهایت نشان داده شده است که به علت عدم استفاده از دانش های لازم در فرایند برنامه ریزی، این طرح ها به هدف های تعیین شده خود نمی رسند و هزینه اثر بخشی لازم را ندارند. در این مقاله سدهای آبی و سد مخزنی کرخه به طور موردی بررسی شده است.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132276_6b22e2574b5e0a104fa7921b73479ba3.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 11 شماره 3،4 2004 02 20 A Study of Food Security and Human Development in Islamic Countries بررسی امنیت غذایی وتوسعه انسانی در کشورهای اسلامی 21 51 132277 10.30490/aead.2004.132277 FA صادق بختیاری زهرا حقی Journal Article 2025 08 31 این مقاله در پی بررسی مقایسه ای امنیت غذایی وتوسعه انسانی در کشورهای اسلامی با استفاده ازآمار و اطلاعات سال ١٩٩٩ است. بدین منظور با استفاده از روش آنالیز تاکسونومی عددی، از شش شاخص امنیت غذایی ارائه شده از سوی سازمان ملل،یک شاخص ترکیبی محاسبه گردیده و براساس آن کشورهای اسلامی به لحاظ امنیت غذایی رتبه بندی شده اند. در ادامه، وضعیت هر کشور با توجه به شاخص امنیت غذایی ارائه شده و شاخص توسعه انسانی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های این مطالعه نشان می دهد که رابطه مثبت ومعنیداری بین توسعه انسانی و امنیت غذایی در کشورهای اسلامی وجود دارد واز آنجا که اغلب کشورهای اسلامی توسعه انسانی متوسط و پایین دارند، این رابطه در سطوح متوسط و پایین قوی تر است. همچنین مشخص شد که تولید سرانه غذا و واردات مواد غذایی نسبت به سایر شاخص های موجود تأثیر بیشتری بر امنیت غذایی دارد.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132277_c75d9d9aa2bfe16ff4ca152a47d77869.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 11 شماره 3،4 2004 02 20 Introducing the Agricultural Products Exchange in Iran معرفی بورس محصولات کشاورزی در ایران 53 74 132278 10.30490/aead.2004.132278 FA امیرحسین چیذری Journal Article 2025 08 31 با توجه به قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتمـاعی و فرهنگـی جمهـوری اسـلامی ایـران تشکیل بورس کالای کشاورزی مورد تصویب قرار گرفـت. بـرای تحقـق ایـن موضـوع وزارت جهـاد کشاورزی با همکاری سازمان بورس اوراق بهادار تهران و بانک کشاورزی اقدام به راه انـدازی بـورس کالای کشاورزی کردند. در این مقاله سعی شـده اسـت کـه در ابتـدا بـه مـشکلات بـازار محـصولات کشاورزی در ایران اشاره و در ادامـه بـه م عرفـی بـورس محـصولات کـشاورزی و شـرایط لازم بـرای موفقیت آن پرداخته شود. به طور کلی، در بورس های کالای کـشاورزی دنیـا معـاملات نقـدی، آتـی و اختیار معامله وجود دارد. مهمترین اثرات راه اندازی بـورس کـالای کـشاورزی در ایـران شـامل ایجـاد شرایط رقابتی در بازار محصولات کشاورزی، کمک به استانداردسازی محـصولات، توسـعه عملیـات بازاریابی، شفاف سازی اطلاعات، انتقال ریسک قیمت، تضمین معاملات توسط ابزارهای مشتقه و نهایتاً توسعه بازار محصولات کشاورزی می شود.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132278_676af22ad138aefec2d510d82f52a771.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 11 شماره 3،4 2004 02 20 Government Size, Economic Growth, Labor Productivity in the Agricultural Sector اندازه دولت، رشد اقتصادی بهره وری نیروی کار در بخش کشاورزی 75 88 132279 10.30490/aead.2004.132279 FA هادی رفیعی 0000-0001-8972-5267 منصور زیبائی Journal Article 2025 08 31 در سا های اخیر نقش دولت در بخش کشاورزی مانند سایر بخش های اقتصادی مورد تجدید نظر قرار گرفته است. در این راستا تعیین میزان بهینه تصدی گری دولت، اهمیت نسبتاً زیادی در تغییر نقش بخش عمومی در خدمات رسانی به بخش کشاورزی دارد. هدف های تحقیق حاضر مشتمل بر بررسی رابطه بین اندازه دولت و رشد اقتصادی و ارزیابی اثرات سرمایه گذاری دولت بر بهره وری نیروی کار در بخش کشاورزی است. بدین منظور داده های مربوط به مخارج دولت، سرمایه گذاری دولت، نیروی کار و تولید از FAO و پایگاه اطلاع رسانی اقتصاد ایران برای دوره ١٣٧٩-١٣٥٠ جمع آوری شده و با استفاده از مدل های به کار رفته در مطالعات لی و لین (,1994Lin & Lee)، گوسه(1997 ,Guseh)و نورزاد (2000 ,Nourzad) تحلیل های لازم صورت گرفته است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که: - اندازه دولت تأثیر مثبت و معنیداری بررشد بخش کشاورزی دارد. - بهره وری نیروی کار در بخش کشاورزی رابطه مستقیمی با سرمایه گذاری بخش دولتی دارد.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132279_c110356c73e2bebdb849594fb80af645.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 11 شماره 3،4 2004 02 20 Study of Factors Affecting Public Private Investment in the Agricultural Sector بررسی عوامل مؤثر بر سرمایه گذاری خصوصی دولتی در بخش کشاورزی 89 115 132280 10.30490/aead.2004.132280 FA عباس شاکری میر حسین موسوی Journal Article 2025 08 31 بخش کشاورزی یکی از مهمترین بخش های اقتصادی و به اعتبار ارزش افزوده تولیدی، ا ولین بخش اقتصادی کشور به شمار می رود . حدود یک چهارم تولید ناخـالص داخلـی و درآمـدهای ارزی حاصل از صادرات کالاهای غیر نفتی و اشتغال کشور و تأمین نزدیک به %٨٠ نیازهای غذایی جامعه از از طریق این بخـش انجـام مـی شـود .بـا توجـه بـه اهمیـت فـوق، متأسـفانه ایـن بخـش سـهم انـدکی از سـرمایه گـذاری کـل کـشور را بـه خـود اختـصاص داده اسـت. یکـی از مـشکلات سـاختاری بخـش کشاورزی در اقتصاد ایران، جریان سرمایه از این بخش به سایر فعالیت های اقتصادی است که سیاسـت های حمایتی دولت از این بخش تاکنون در کاهش این جریان چندان مؤثر نبوده است . در ایـن مقالـه سـعی بر این است که عوامل مؤثر بـر تقاضـای سـرمایه گـذاری دولتـی و خـصوصی در بخـش کـشاورزی شناسایی شود و سپس از طریق روش هم انباشتگی، براورد روابط درازمـدت و کوتاه مـدت (از طریـق روش تـصحیح خطـا)بـین متغیرهـای شناسـایی شـده (بـه عنـوان متغیرهـای تـأثیر گـذار) و تقاضــای سرمایه گذاری دولتی و خصوصی (به عنوان متغیرهای وابسته) انجام گیرد. نتایج این مطالعه حاکی از آن است که ارزش افزوده بخش کشاورزی در درازمدت بر سرمایه گذاری خصوصی در بخش کشاورزی تأثیری ندارد. همچنین موجودی سرمایه دوره قبل، با توجه به مدل براورد شده و ضریب به دست آمده، بر سرمایه گذاری خصوصی در بخش کشاورزی تأثیر مثبت دارد.حجم اعتبارات پرداختی نیز با ضریبی معادل ،%٧٦ بر سرمایه گذاری خصوصی در بخش کشاورزی تأثیر مثبت دارد .کشش سرمایه گذاری هم نسبت به سود واقعی درازمدت بانکی صفر و نشانده نده این است که سرمایهگذاری خصوصی در بخش کشاورزی ایران حساسیتی به نرخ سود واقعی سپرده های درازمدت بانکی ندارد . درمورد تقاضای سرمایه گذاری دولتی، تغییرات سطح عمومی قیمت ها دارای تأثیر منفی است، ولی درآمدهای نفتی در دوره جاری و با یک وقفه، اثر مهمی برتقاضای سرمایه گذاری دولتی دارد.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132280_49a04be2f8379226a46183114ce5568a.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 11 شماره 3،4 2025 08 31 Studying the Growth of Total Factor Productivity in the Agricultural Sector of Iran during the Period 1966 -1975 بررسی رشد بهره وری کل عوامل تولید در بخش کشاورزی ایران طی دوره 75-1345 117 142 132281 10.30490/aead.2025.132281 FA نعمت االله اکبری مهدی رنجکش Journal Article 2025 08 31 بـهره وری راهبردی است که افزایش آن دردهه های اخیر به عنوان کلید حل مسئله رشد و پیشرفت اقتصاد مطرح است. دراین مطالعه نرخ رشد بهروری کل عوامل تولید برای بخش کشاورزی اقتصاد ایران دردوره زمانی ٧٥-١٣٤٥ به صورت مجزا محاسبه می گردد. برای این منظور از شیوه مطلق روش محاسبه رشد با استفاده ازآمار سری های زمانی استفاده می شود. به کارگیری این روش نیازمند محاسبه سهم هر یک از عوامل تولید در تولید بخش کشاورزی است. لذا ابتدا تابع تولید بخش کشاورزی تخمین زده می شود و سپس محاسبه رشد بهروری کل عوامل تولید انجام میگیرد. نتایج این مطالعه نشان می دهد که نرخ رشد بهره وری کل عوامل تولید در بخش کشاورزی دارای نوسان زیادی بوده و سطوح این بهروری نیز روندی صعودی داشته است. این مطلب را میتوان نشان دهنده قابلیت بخش کشاورزی در فراهم آوردن زمینه های لازم جهت افزایش رشد اقتصادی کشور دانست.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132281_de0a73cf447720b5ca08445493fcb5d7.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 11 شماره 3،4 2004 02 20 Estimation of Malmquist Productivity Index for Strategic Products during the Period 1980-1990 برآورد شاخص بهره وری مالم کوئیست برای محصولات راهبردی طی دوره زمانی ۱۳۷۸-١٣٦٩ 163 178 132282 10.30490/aead.2004.132282 FA مجتبی مجاوریان Journal Article 2025 08 31 در این مقاله بهره وری کـل عوامـل تولیـد، کـارایی فنـی و تغییـرات فنـاوری در محـصولات راهبردی کشاورزی اندازه گیری و تحلیل شده است. روش تحقیـق، ناپـارامتری و اسـتفاده از شـاخص مالم کوئیست است. دوره مورد بررسی -١٣٦٩ ١٣٧٨ و محصولات مورد مطالعه گندم، جو، پنبه، برنج و چغندرقند بوده است. نتایج تحقیق نشان داد که بهره وری در تولیدات آبی (بجز جو) افزایش یافتـه و در مورد تمام محصولاتی که رشد بهره وری در آنها تحقق یافته، فناوری پیشرفته کرده است. تغییـرات بهره وری به دلیل نوسان های بیشتر کارایی فنی در محصولات منتخب، بیشتر تحت ت أثیر آن قـرار دارد و تنها استثناء مربوط به جو و چغندر قند اسـت. در اغلـب محـصولات نـوع تغییـرات کـارایی و فنـاوری عکس یکدیگر است، بنـابراین مـی تـوان نتیجـه گرفـت کـه کـارایی فنـی تولیدکننـدگان در فنـاوری جدیدتر کمتر از فناوری قدیمی تراسـت. در پایـان پیـشنهاد مـی شـود سـازمان های متـولی روی تحقیـق، نوآوری و ترویج فناوری جدید در آموزش بهره گیری از این فناوری سرمایه گذاری کنند. همچنین در مطالعـات بعـدی انـدازه گیـری بهـره وری در یـک دوره زمـانی طـولانی تـر انجـام گیـرد تـا شـوک های کوتاه مدت تعدیل شود.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132282_31a32c9f66aaee3255ef1a1f59465687.pdf