موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 9 4 2002 02 20 The Impact of Price Support Policies on Agricultural Production Growth in Iran: An Analysis Using the Covariance Analysis Method تأثیر سیاست های حمایت قیمتی بر روند رشد تولیدات کشاورزی در ایران: تحلیلی با استفاده از روش تجزیه تکاثری 7 21 132350 10.30490/aead.2002.132350 FA حبیب الله سلامی فرشید اشراقی Journal Article 2025 09 15 قیمتگذاری محصولات کشاورزی همواره به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای مداخله دولت در بخش کشاورزی مورد توجه سیاستگذاران و برنامه ریزان کشورها و از جمله ایران بوده است. در این مطالعه سعی شده است تا عملکرد این سیاست حمایتی دولت در خصوص کل محصولات زراعی کشور ارزیابی شود و تأثیرات آن بر رشد محصولات طی دوره ۱۳۵۶-۷۶ مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد به این منظور روش تجزیه تکاثری به کار رفته است. اطلاعات و آمار مورد استفاده در این ،مطالعه آمار سری زمانی سطح زیر کشت تولید، عملکرد و قیمت های محصولات زراعی مربوط به سالهای زراعی ۱۳۵۵ - ۵۶ تا ۱۳۷۵- ۷۶ برای کل کشور و نیز به تفکیک استان هاست. نتایج به دست آمده از روش تجزیه تکاثری نشان می دهد که رشد ارزش تولید محصولات زراعی طی دوره مورد مطالعه ۲۳۱ درصد معادل ۱۱/۵۵ درصد رشد متوسط سالانه بوده است. حدود ۷۵ درصد از این رشد برخاسته از افزایش قیمت و بقیه آن ناشی از افزایش در عملکرد، سطح زیر کشت و الگوی کشت بوده است. در این میان سهم بهره وری زمین از کل رشد ۱۳ درصد و سهم سطح زیر کشت ۶ درصد بوده است. نتایج این مطالعه نشان میدهد که سیاستهای حمایت قیمتی نه تنها نتوانسته است انگیزه لازم را برای تولیدکنندگان بخش فراهم آورد تا با سرمایه گذاری بیشتر روی زمین های موجود باعث افزایش بهره وری آن شوند و یا با به زیر کشت بردن زمین های جدید موجبات رشد تولید را از این طریق فراهم آورند، بلکه این سیاست ها بیشتر در جهت خنثی سازی بخشی از فشارهای تورمی ناشی از افزایش قیمت نهاده ها در بخش به کار گرفته شده است. این نتایج لزوم تجدید نظر در سیاست های قبلی دولت در مورد قیمت های تضمینی محصولات زراعی را جهت پاسخگویی به تقاضای رو به رشد جمعیت کشور و جلوگیری از افزایش واردات مواد غذایی گوشزد می کند.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132350_754206ff53e47e05b32d017d5c6b97f4.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 9 4 2002 02 20 The Effects of Technical and Institutional Changes on the Growth of Agricultural Production in Iran آثار تغییرات فنی و نهادی بر رشد تولید کشاورزی ایران 23 44 132351 10.30490/aead.2002.132351 FA مرتضی قره باغیان مسعود همایونی فر Journal Article 2025 09 15 اختلاف میان در بنگاه کشاورزی در تولید واقعی و تولید بالقوه، در تفاوت ظرفیت استفاده از دانش فنی ترین نهفته است. بر این اساس در مقاله حاضر اثر تغییرات فنی و نهادی، به عنوان عناصری از دانش فنی روی رشد تولید کشاورزی بررسی شده است. تغییر فنی موجب تغییر در چگونگی فوریت و فرصت های ممکن برای خانوارهای روستایی می شود. آثار تغییر فنی در خانوارهای روستایی متفاوت است و حتی امکان دارد باعث تحلیل رفتن اساس بقای زندگی تولید کننده کشاورزی شود. با استفاده از رویکرد تجربی مرز تصادفی «فن»، آثار ناشی از افزایش نهاده های فیزیکی و تغییرات فنی و نهادی روی رشد تولید کشاورزی محاسبه شده است. متوسط رشد سالانه تولید کشاورزی در ایران طی دوره ۱۳۳۸-۷۶ برابر ۴ درصد بوده است که نزدیک به ۸۰ درصد آن به رشد عوامل فیزیکی و ۲۰ درصد دیگر به رشد تغییرات فنی مربوط می شود که می تواند روی مالکیت عوامل و چگونگی بنای فعالیت های کشاورزی و فعالیت های مرتبط با آن تأثیر گذارد. این نتایج در مقایسه با چین (۶۰ به ۲۰) نشان می دهد که برای بالا بردن تولید قاعدتاً سهم دانش فنی باید در کشاورزی افزایش یابد. چرا که افزایش بهره وری وابسته به آن است.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132351_b26483c18e3cf8672633cde0c509b5d7.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 9 4 2002 02 20 Monitoring and Evaluation of Integrated Rural Development Plans: A Case Study of the Hablehroud Watershed پایش و ارزیابی طرح های یکپارچه توسعه روستایی : مطالعه موردی حوزه آبریز حبله رود 45 74 132352 10.30490/aead.2002.132352 FA احمد مجتهد علی حسن زاده Journal Article 2025 09 15 طی سال های متمادی، عواملی نظیر فقر اقتصادی حاکم بر مناطق روستایی و سطح پایین دانش و آگاهی روستانشینان نسبت به مراقبت و حفاظت از منابع طبیعی و در نهایت بهره برداری نامناسب از آن باعث تخریب شدید این منابع و تشدید قفر و توسعه نیافتگی در مناطق روستایی شده است. مقوله مدیریت پایدار منابع آب و خاک به عنوان یکی از راهکارهای توسعه یکپارچه روستایی از مهمترین تحولات مورد نظر صاحبنظران داخلی و خارجی برای جلوگیری از تشدید فرایند تخریب و فرسایش منابع طبیعی کشور و احیای مجدد اقتصاد روستایی با گرایش نوسازی مبتنی بر اصل مشارکت بهره برداران و روستاییان در این راستا بوده است. پایش و ارزیابی های مستمر به عنوان یکی از ابزارهای مهم کنترل و هدایت در افزایش کارایی عملکرد نظام مدیریت این منابع و تسریع در فرایند توسعه روستایی از اهمیت بسزایی در این برنامه ها برخوردار است.این مقاله با مروری گذرا بر تجربه بعضی از کشورها در زمینه پایش و ارزیابی پروژه های توسعه روستایی بر محور مشارکت روستاییان به معرفی مهمترین روش های پایش و ارزیابی پروژه های توسعه روستایی می پردازد. همچنین با استفاده از روش تعیین و محاسبه شاخص های کلیدی و به استناد اطلاعات جمع آوری شده از ۱۶۸ نمونه از ۲۱ روستای مورد بررسی در منطقه حوزه آبخیز حیله رود. نتایج اقتصادی اجرای اولین طرح یکپارچه توسعه روستایی و حفاظت از محیط زیست در ایران را مورد ارزیابی قرار می دهد.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132352_64f2ffb8b91eec9baa80face69c574d2.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 9 4 2002 02 20 Risk-efficient strategy for wheat irrigation in the Kavar region using stochastic superiority criteria راهبرد ریسک کارای آبیاری گندم در منطقه کوار کاربرد معیارهای برتری تصادفی 75 90 132353 10.30490/aead.2002.132353 FA منصو رزیبایی غلامرضا سلطانی جواد ترکمانی داور خلیلی جواد بهبودیان Journal Article 2025 09 15 تولیدات کشاورزی ذاتاً ریسک آمیز است وقتی کشاورزان ریسک گریز باشند که معمولاً این گونه هستند نهاده های کنترل پذیر را به گونه ای که اثرات ریسک را کاهش دهد. تخصیص می دهند. بنابراین منظور کردن ریسک در مدلهای تحلیل رفتار کشاورزان حائز اهمیت است. در این مطالعه با استفاده از روش برتری تصادفی و برتری تصادفی با توجه به یک فرم تابع راهبرد ریسک کارای آبیاری برای گندمکاران منطقه کوار تعیین شد. نتایج نشان داد که چهار راهبرد کم آبیاری بر اساس معیار برتری تصادفی درجه ۱ و یک راهبرد کم آبیاری بر اساس معیار برتری تصادفی درجه ۲ بر راهبرد تمام آبیاری برتری دارد.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132353_39211b1ec2d7a3a82789acc7bc207ab6.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 9 4 2002 02 20 Economic Analysis of the Pressure Irrigation Development Project in Khorasan Province تحلیل اقتصادی طرح توسعه آبیاری تحت فشار در استان خراسان 91 111 132354 10.30490/aead.2002.132354 FA علیرضا کرباسی Journal Article 2025 09 15 با توجه به اینکه چندین سال از استفاده و گسترش سیستم های آبیاری تحت فشار می گذرد و در سال های گذشته حجم عظیمی از توان اجرایی اعتبارات و فعالیت دولت به این کار اختصاص یافته است. جمع بندی نقاط قوت و ضعف این عرصه از فعالیت های بخش کشاورزی می تواند راهنمایی برای تعیین راهبردهای آینده باشد. از این رو در مطالعه حاضر به ارزیابی و تحلیل فعالیت هایی که در زمینه توسعه آبیاری تحت فشار در سال های اخیر در استان خراسان انجام شده است پرداخته می شود. در این راستا با استفاده از اطلاعات حاصل از تکمیل پرسشنامه بهره برداران و جمع آوری اطلاعات از ارگان های مربوط ضمن بررسی خصوصیات اجتماعی - اقتصادی بهره برداران عملکرد طرح توسعه آبیاری تحت فشار در استان خراسان طی سالهای برنامه دوم توسعه مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که عوامل اجتماعی اقتصادی و فنی در پذیرش این سیستم مؤثر بوده و سرمایه گذاری در طرح طی برنامه دوم توجیه اقتصادی مطلوبی داشته است. لذا برنامه ریزی مطلوبت برای بهبود فعالیت ها در این زمینه توصیه می شود.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132354_cb1d7e5d84a3ae9bbb461b5d04e9959f.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 9 4 2002 02 20 Agricultural Water Sustainability پایداری آب کشاورزی 113 136 132355 10.30490/aead.2002.132355 FA جعفر عزیزی Journal Article 2025 09 15 آب از دیر باز مهمترین عامل توسعه در جهان بوده است. با توجه به خشکسالی های پی در پی، استفاده پایدار از آب در جهان بویژه ایران اهمیت خاصی دارد. در این مطالعه آثار عوامل مختلف اقتصادی، اجتماعی فیزیکی نهادی و نیز عوامل مدیریتی بر میزان اتلاف آب کشاورزی تعیین شده است. همچنین بهترین ترکیب از ویژگی های مدیر که کمترین اتلاف آب را در مزرعه در پی داشته باشد. مشخص شده است. نتایج نشان می دهد که کشاورزانی که در گروه سنی ۲۰ تا ۶۰ سال قرار دارند و محصول خود را بیمه نکرده اند و بر منبع آبی خود مالکیت نداشته و رفتار مصرفی همسایگان را در مصرف خود مؤثر دانسته اند همواره در جهت ناپایداری آب کشاورزی عمل کرده اند. همچنین مشخص شده است که سیاست افزایش قیمت آب کشاورزی در استفاده پایدار از آن اثری ندارد.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132355_d8b65bc1ad622719a92542b55b34bc7a.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 9 4 2002 02 20 The Effect of New Improved Seed Inputs on Wheat Production اثر نهاده های جدید بذر اصلاح شده بر میزان تولید گندم 137 150 132356 10.30490/aead.2002.132356 FA محمدرضا زارع مهرجردی احمد اکبری Journal Article 2025 09 15 گندم به عنوان یکی از اصلی ترین مواد غذایی و مهمترین محصول زراعی از جایگاه ویژه ای در کشور برخوردار است. با توجه به رشد روزافزون جمعیت اهمیت دستیابی به خودکفایی در مورد این محصول راهبردی روزبه روز افزایش می.باید در گزارش سازمان خواربار جهانی اظهار شده است که عملکرد گندم در واحد سطح (هکتار) در کشور ایران از متوسط عملکرد در واحد سطح (هکتار) جهانی کمتر است. از مهمترین مواردی که کارشناسان این سازمان به عنوان دلایل پایین بودن عملکرد این محصول در ایران ارائه داده اند. ناکافی بودن میزان دانش فنی کشاورزان است کرمی (۱۳۷۸) در این مطالعه تأثیر به کارگیری بذر اصلاح شده به ترتیب پژوهشگر مؤسسه پژوهش های برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی و استاد اقتصاد کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان شده بر تولید گندم در واحد سطح (هکتار) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و این نتیجه به دست آمده است که استفاده از بذر اصلاح شده دو اثر مستقیم و غیر مستقیم بر افزایش عملکرد دارد؛ در اثر مستقیم بدون تغییر در میزان مصرف نهاده های تولید عملکرد در هکتار، ۱۷ درصد افزایش می یابد و در اثر غیر مستقیم به کارگیری بذر اصلاح شده باعث افزایش در استفاده از بعضی از نهاده های تولید می شود که در نتیجه عملکرد در هکتار ۱۸ درصد افزایش می یابد. در مجموع استفاده از بذر اصلاح شده میزان عملکرد را ۳۵ درصد افزایش می دهد.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132356_3d1609b97d1a8f8966d4a672ed9739e6.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 9 4 2002 02 20 Environmental Destruction Process in Iran Application of Fuzzy Logic روند تخریب زیست محیطی در ایران کاربرد منطق فازی 151 173 132357 10.30490/aead.2002.132357 FA لطفعلی عاقلی حسین صادقی Journal Article 2025 09 15 در این مقاله ابتدا نقایص حساب های ملی در توجه به محیط زیست بررسی و موضوع تعدیل این حساب ها مورد بحث واقع می شود. سپس به مفهوم تخریب زیست محیطی پرداخته می شود. تخریب زیست محیطی به علت شکست بازار در قیمتگذاری منابع طبیعی روی می دهد. در نهایت، روش منطق فازی برای برآورد این تخریب به کار میرود. محاسبات فازی مبتنی بر داده های مبهم در مورد منابع طبیعی ایران نشان می دهد که در شرایط بحرانی (جنگ تحمیلی و شوک نفتی) تخریب زیست محیطی افزایش می یابد.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132357_022f54928d5fb969932d8f1abcbfaf1c.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 9 4 2002 02 20 Investigating the Relationship Between Social Cohesion and Organized Social Participation of Villagers in Rural Areas of Kashan County بررسی رابطه بین انسجام اجتماعی و مشارکت اجتماعی سازمان یافته روستاییان در نواحی روستایی شهرستان کاشان 175 205 132358 10.30490/aead.2002.132358 FA مصطفی ازکیا غلامرضا غفاری Journal Article 2025 09 15 بررسی رابطه بین انسجام اجتماعی و مشارکت اجتماعی سازمان یافته روستاییان در نواحی روستایی شهرستان کاشان متغیر در حوزه مورد مطالعه بررسی گردیده است آثار نظری و تجربی بر وجود نوعی رابطه متعامل بین این دو متغیر گواهی می دهد انسجام اجتماعی در قالب سه شاخص گرایش روستاییان نسبت به یکدیگر میزان تعامل اجتماعی و میزان نزاع در بین روستاییان سنجش شده و مشارکت اجتماعی سازمان یافته از طریق مؤلفه های عضویت مشارکتی موقعیت مشارکتی مشارکت در اجرا و مشارکت در تصمیم گیری مورد سنجش قرار گرفته است با بررسی رابطه بین دو متغیر مورد مطالعه مشخص شده است که در سطح اطمینان ۹۹ درصد همبستگی معنیداری به میزان ۰/۴۱ در بین آن ها وجود دارد.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132358_6338f32ef037248b9ea1dc17aac68edb.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 9 4 2002 02 20 The Aging of the Population Employed in the Agricultural Sector of Iran: Causes and Consequences سالخوردگی جمعیت شاغل در بخش کشاورزی ایران : دلایل و پیامدها 207 235 132359 10.30490/aead.2002.132359 FA محمد رمضانیان Journal Article 2025 09 15 سالخوردگی جمعیت شاغل در بخش کشاورزی ایران یکی از مسائل مهم این بخش مطرح بوده که با توجه به نقش بخش کشاورزی در اقتصاد ایران میتوان تأثیر آن را در کل جامعه حدس زد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که جمعیت شاغل در بخش کشاورزی ایران در مقایسه با سایر بخش ها سالخورده تر است که در صورت تداوم روند این سالخوردگی وضعیت بخش کشاورزی در آینده نگران کننده خواهد شد. همچنین نسبت جمعیت شاغل بالای ۶۰ سال بخش کشاورزی در سال (۱۳۷۵ ۲۱/۱ درصد است. در حالی که این رقم برای دو بخش صنعت و خدمات به ترتیب ۳/۹ و ۵/۲ درصد است. این موضوع بدان معناست که نسبت سالخوردگان بخش کشاورزی به ترتیب بیش از ۴ و ۵ برابر نسبت سالخوردگان بخش های صنعت و خدمات است. یافته های این تحقیق همچنین نشان داده است که مهاجرت های روستا به شهر از مهمترین دلایل سالخوردگی شاغلان بخش کشاورزی است. مهمترین نتایجی نیز که سالخوردگی جمعیت بخش کشاورزی به دنبال خواهد داشت عبارت است از کاهش بهره وری به خطر افتادن امنیت غذایی وابستگی کشور به مواد غذایی و نیاز به واردات این مواد از خارج.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132359_501c3e957276fb2683934dfb18988309.pdf

موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی اقتصاد کشاورزی و توسعه 1022-4211 9 4 2002 02 20 Socio-economic factors influencing the adoption of pressurized irrigation systems: A case study in Tehran Province (1380-1378) عوامل اجتماعی - اقتصادی مؤثر در پذیرش سیستم های آبیاری تحت فشار: مطالعه موردی در استان تهران (۱۳۸۰-۱۳۷۸) 237 258 132360 10.30490/aead.2002.132360 FA فهیمه جهان نما Journal Article 2025 09 15 بهره برداری درست از منابع آبی و استفاده از روش های آبیاری مناسب در کشاورزی ایران که منطقه ای کم آب به شمار میرود اهمیت ویژه ای دارد یکی از راه های استفاده بهینه از آب در کشاورزی پذیرش فناوری توین سیستم های آبیاری تحت فشار است که در چند سال اخیر به عنوان نوآوری به بهره برداران و مدیران مزرعه مناطق روستایی استان تهران معرفی شده است. پژوهش حاضر به منظور شناخت عوامل اجتماعی - اقتصادی مؤثر در فرایند پذیرش ه عضو هیئت علمی دفتر بررسی های اقتصادی طرح های تحقیقاتی سازمان تحقیقات، آموزان و ترویج کشاورزیسیستم های آبیاری تحت فشار و دلایل نارضایی دارندگان سیستم، با بهره گیری از روش تحقیق پیمایشی در مناطق روستایی استان تهران در دو قسمت انجام گرفته است. نتایج قسمت اول این مطالعه نشان می دهد که ویژگی های فردی و اجتماعی مانند سن، سابقه کار، تحصیلات، آگاهی، امکانات مالی ارتباطات بیشتر، بخصوص با ترویج، و غیره در پذیرش سیستم های آبیاری تحت فشار مؤثر است. نتایج قسمت دوم که موقعیت بهره برداران و علل نارضایتی دارندگان سیستم را مورد بررسی قرار می دهد نشان داده است که در هر منطقه باید با مطالعات قبلی و به تناسب آب و هوا خاک و نوع محصول همان منطقه سیستم عرضه شود نارضایتی بهره برداران، بیشتر از نحوه دریافت وام، نحوه کار شرکت های طراح مجری و کیفیت وسایل دریافتی بوده است که این خود باعث مقاومت بهره برداران فاقد سیستم در برابر پذیرش سیستم های آبیاری تحت فشار می شود. لذا این موضوع باید مورد توجه مسئولان قرار گیرد.

http://aead.agri-peri.ac.ir/article_132360_86f50780a10a74e41a8b278ee74204e4.pdf