اقتصاد کشاورزی و توسعه

اقتصاد کشاورزی و توسعه

تأثیر سیاست های حمایت قیمتی بر روند رشد تولیدات کشاورزی در ایران: تحلیلی با استفاده از روش تجزیه تکاثری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حبیب الله سلامی
فرشید اشراقی
10.30490/aead.2002.132350
چکیده
قیمتگذاری محصولات کشاورزی همواره به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای مداخله دولت در بخش کشاورزی مورد توجه سیاستگذاران و برنامه ریزان کشورها و از جمله ایران بوده است. در این مطالعه سعی شده است تا عملکرد این سیاست حمایتی دولت در خصوص کل محصولات زراعی کشور ارزیابی شود و تأثیرات آن بر رشد محصولات طی دوره ۱۳۵۶-۷۶ مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد به این منظور روش تجزیه تکاثری به کار رفته است. اطلاعات و آمار مورد استفاده در این ،مطالعه آمار سری زمانی سطح زیر کشت تولید، عملکرد و قیمت های محصولات زراعی مربوط به سالهای زراعی ۱۳۵۵ - ۵۶ تا ۱۳۷۵- ۷۶ برای کل کشور و نیز به  تفکیک استان هاست.
نتایج به دست آمده از روش تجزیه تکاثری نشان می دهد که رشد ارزش تولید محصولات زراعی طی دوره مورد مطالعه ۲۳۱ درصد معادل ۱۱/۵۵ درصد رشد متوسط سالانه بوده است. حدود ۷۵ درصد از این رشد برخاسته از افزایش قیمت و بقیه آن ناشی از افزایش در عملکرد، سطح زیر کشت و الگوی کشت بوده است. در این میان سهم بهره وری زمین از کل رشد ۱۳ درصد و سهم سطح زیر کشت ۶ درصد بوده است. نتایج این مطالعه نشان میدهد که سیاستهای حمایت قیمتی نه تنها نتوانسته است انگیزه لازم را برای تولیدکنندگان بخش فراهم آورد تا با سرمایه گذاری بیشتر روی زمین های موجود باعث افزایش بهره وری آن شوند و یا با به زیر کشت بردن زمین های جدید موجبات رشد تولید را از این طریق فراهم آورند، بلکه این سیاست ها بیشتر در جهت خنثی سازی بخشی از فشارهای تورمی ناشی از افزایش قیمت نهاده ها در بخش به کار گرفته شده است. این نتایج لزوم تجدید نظر در سیاست های قبلی دولت در مورد قیمت های تضمینی محصولات زراعی را جهت پاسخگویی به تقاضای رو به رشد جمعیت کشور و جلوگیری از افزایش واردات مواد غذایی گوشزد می کند.
 
 
کلیدواژه‌ها
روش تجزیه تکاثری سیاست حمایت
قیمتی بهره وری
رشد تولیدات

عنوان مقاله English

The Impact of Price Support Policies on Agricultural Production Growth in Iran: An Analysis Using the Covariance Analysis Method

نویسندگان English

Habibollah Salami
Farshid Eshraghi

  1. 1.بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران سال های ۱۳۵۶ تا ۱۳۷۶)، گزارش های شاخص بهای عمده فروشی کالاها و خدمات مصرفی، تهران.

    2.سازمان برنامه و بودجه سال های ۱۳۵۶ تا ۱۳۷۶ آمار نامه های استانی تهران .

    3.سلامی، حبیب الله ،(۱۳۷۶) مفاهیم و اندازه گیری بهرهوری در کشاورزی، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره ۱۸.

    4.مرکز آمار ایران سالهای ۱۳۵۶ - ۷۶ سالنامه آماری کشور، مرکز آمار ایران، تهران.

    1. Dayal, R. (1966), Agricultural growth rates and their components, Indian Journal of Agricultural Economics, Vol. 21, No.4, October- December, pp.227-237.
    2. Jamal H. & A. Zaman (1992), Decomposition of growth trend in agriculture: Another approach, Indian Journal of Agricultural Economics, Vol.47, No.4, Oct.-Dec., pp. 644-652.
    3. Minhas, B.S. and A.Vaidanathan (1965), Growth of crop output in India 1951-54 to 1985-61: An analysis by component elements, Journal of the Indian Society of Agriculture Statistic, Vol. 17, No. 2, December, pp.230-252 
    4. Parikh, Ashok, (1966), Statewise growth rate in agricultural output an econometric analysis, Artha Vijnana, Vol.8, No. 1, March, pp. 1-52.
    5. Sagar, V. (1977), A component analysis of the growth of agricultural productivity in Rajasthan: 1956-61 to 1969-74, Indian Journal of Agricultural Economics, Vol 32, No. 1, January-March.