اقتصاد کشاورزی و توسعه

اقتصاد کشاورزی و توسعه

بررسی وضعیت فقر در مناطق شهری و روستایی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
10.30490/aead.2005.132218
چکیده
آگاهی از وضعیت فقر در یک جامعه اولین قدم در مسیر برنامه ریزی برای مبارزه با فقر و محرومیت و بررسی نتایج برنامه ها و سیاست‌های پیشین و احیاناً تجدید نظر در آنها خواهد بود. با در نظر گرفتن این موضوع در مطالعه حاضر، وضعیت فقر مناطق شهری و روستایی طی سالهای ۱۳۷۵ – شده است. بدین منظور پس از ارائه تعریف‌های فقر و انواع آن ( مطلق و مطلق شدید و نسبی ) و مروری بر مطالعات انجام شده، به مقولات اندازه گیری خط فقر و محاسبه میزان فقر و نیز معرفی روش های به کار رفته در این مطالعه پرداخته می شود همچنین موضوع فقر در مناطق شهری و روستایی از دو منظر جداگانه ( مطلق و نسبی ) بررسی می گردد.   در مطالعه حاضر خط فقر مطلق غذایی خانوار بر اساس تغذیه مناسب محاسبه شده و در قالب سه روش مختلف، میزان خط فقر مطلق کل خانوار برآورد گردیده است. میزان فقر مطلق در میان خانوارها نیز با استفاده از مقادیر خط فقر مطلق کل به چهار طریق محاسبه شده است. خط فقر نسبی هم از طریق نصف میانگین هزینه های کل خوراکی و غیر خوراکی خانوار به دست آمده و میزان آن در سطح فرد به تفکیک مناطق شهری و روستایی برآورد شده است. نتایج این تحقیق نشان میدهد که:
۱. در مناطق شهری و روستایی طی دوره مورد بررسی، متناسب با افزایش قیمتها ، مقادیر خط فقر مطلق ( به جز سال ۱۳۷۹ برای مناطق روستایی ) و خط فقر نسبی روند صعودی داشته است.
۲. میزان خطوط فقر مطلق و نسبی در مناطق شهری بیشتر از مناطق روستایی بوده است.
۳. میزان فقر مطلق خانوارها در مناطق روستایی بالاتر از مناطق شهری بوده است.
۴. میزان فقر نسبی روستایی بر خلاف انتظار در سال های ۱۳۷۷-۷۹ بیش از میزان آن در مناطق شهری برآورد شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

.

نویسندگان English

Kohsar Khaledi
Zorar Permeh
۱. ابوالفتحی قمی، ابوالفضل(۱۳۷۱)، درآمدی بر شناخت شاخص های نابرابری درآمد و فقر، مرکز آمار ایران، تهران.
۲. اسدی، خسرو (۱۳۶۹)، فقرزدایی در قالب برنامه های اجتماعی - اقتصادی، اولین سمینار فقر، انتشارات سازمان بهزیستی کشور، تهران.
۳. اسلامی، سیف الله (۱۳۸۱ )، سیاست های حمایتی و نقش آن در توزیع درآمد، پایگاه اطلاع رسانی اقتصاد ایران.
۴. تر سرکیسیان ن و همکاران (۱۳۵۸) جدول ترکیبات مواد غذایی ایران، جلد اول: مواد غذایی خام، انتشارات انستیتو علوم تغذیه و صنایع غذایی ایران، شماره ۱۳۱، تهران.
۵. خالدی کوهسار (۱۳۷۹)، . بررسی اقتصادی فقر روستایی و عوامل مؤثر بر آن در ایران ، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
۶. خداداد کاشی ، فرهاد و حیدری (۱۳۸۱)، تحلیل عملکرد تغذیه ای خانوارهای شهری و روستایی و تعیین اثربخشی مخارج خانوارها در تأمین نیازهای غذایی : کاربرد برنامه ریزی خطی ، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره ۲۵، تهران .
۷.خداداد کاشی فرهاد و همکاران (۱۳۸۱)، اندازه گیری شاخصهای فقر در ایران: کاربرد انواع خط فقر، شکاف فقر و شاخص فقر، پژوهشکده آمار، تهران.
۸.خداداد کاشی فرهاد و همکاران (۱۳۸۲) بررسی روند فقر و توزیع درآمد و تعیین اقشار لازم الحمایه بر حسب خصوصیات اجتماعی و اقتصادی مؤسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی، تهران.
۹. دینی ترکمانی ، علی ) (۱۳۷۵ بررسی وضعیت فقر غذایی در ایران تحلیل و بررسی اقتصادی فقر ، تهران.
۱۰. سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور (۱۳۷۹) برنامه مبارزه با فقر و افزایش درآمد خانوارهای کم درآمد، معاونت امور اجتماعی، تهران.
۱۱. صمدی، سعید (۱۳۷۸)، کاهش فقر : کارایی و برابری در ایران پایان نامه دکتری ، دانشکده اقتصاد ، دانشگاه تهران، تهران.
۱۲. عرب مازار ، عباس و حسینی نژاد (۱۳۸۳)، برآورد میزان فقر و شدت آن در گروه های مختلف شغلی خانوارهای روستایی ،ایران فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال دوازدهم، شماره ۴۵ تهران.
۱۳. عظیمی، حسین (۱۳۷۱) مدارهای توسعه نیافتگی در ایران ، نشر نی، تهران.
۱۴. معنوی، مهران (۱۳۷۵)، تحلیل و بررسی فقر مطلق) و ذهنی در استان کردستان ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، رشته اقتصاد نظری دانشگاه شهید بهشتی (ملی ایران)، تهران.
۱۵. مرکز آمار ایران (سال های مختلف، نتایج تفصیلی آمارگیری از هزینه و درآمد خانوارهای شهری و روستایی انتشارات مرکز آمار ایران ، تهران.