اقتصاد کشاورزی و توسعه

اقتصاد کشاورزی و توسعه

بررسی حمایت کشورهای عضوOECD و ایران از بخش کشاورزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ابوالفضل محمودی
مهدی کاظم نژاد
10.30490/aead.2004.132246
چکیده
حمایت از بخش کشاورزی مقوله ای است که سال ها در جهان مورد بحث و توجه قرار گرفته و بویژه اینکه به دلایل متعددی همچون ماهیت بخش کشاورزی ریسک بالاتر نسبت به سایر بخش ها، امنیت غذایی و تغذیه و غیره همواره نسبت به سایر بخشهای اقتصادی بیشتر در کانون توجه دولت ها قرار داشته است. بر این اساس نگاه حمایتی کشورهای مختلف به بخش کشاورزی نیز بسته به اهمیت آن در کشورهای جهان متفاوت و متنوع بوده است. بررسی ها نشان می دهد که به طور کلی اخلال در قیمت محصولات کشاورزی در جهان به دو صورت شکل می گیرد یکی از طریق حمایت های متنوع از تولید کنندگان محصولات کشاورزی و دیگری از طریق حمایت های گسترده صادراتی در سال ۲۰۰۳ حمایت از تولید کنندگان کشاورزی در بین کشورهای عضو OECD شاخص حمایت از تولید کننده (PSE) برابر با ۳۲ دریافتی ناخالص مزارع است که اندکی بیشتر از مقدار سال ۲۰۰۲ و کمتر از رقم ۳۷ درصدی سال مینا (۱۹۸۶-۸۸) می باشد. کل مقدار حمایت کشورهای عضو OECD معادل ۲۵۷ میلیارد دلار (۲۲۹ میلیارد یورو) برآورد شده است.
سهم انواع حمایت های اخلال آور اعم از تولیدی و تجاری از ۹۰ در سال ۱۹۸۶ - ۸۸ به حدود ۷۵ در سال های ۲۰۰۱-۲۰۰۳ کاهش پیدا کرده است. این گونه حمایت ها هنوز سهم عمده ای در تشویق صنایع داخلی انحراف الگوی تجارت و یا کمتر شدن قیمت بین المللی محصولات کشاورزی از حد واقعی آنها دارد. اساساً این سیاست ها در جهت هدف های معین یا تولید کنندگان و گروه های ذینفع هدفمند شده است. سیاست های حمایتی اتخاذ شده در کشورهای OECD موجب تحمیل هزینه های غیر ضروری بر مصرف کننده داخلی و مالیات دهندگان و همچنین فشار بر محیط زیست و تولید کنندگان محصولات کشاورزی در کشورهای در حال توسعه شده در حالی که این سیاستها در ایران اغلب به صورت پراکنده غیر هدفمند و بسیار محدود بوده است.
این مقاله از طریق مطالعات کتابخانه ای و جستجو در شبکه اینترنت بر آن است تا جدیدترین سیاست های کشاورزی کشورهای پیشرفته را با نحوه حمایت از محصولات کشاورزی در کشور ایران مورد مقایسه قرار دهد تا ضمن شفاف شدن موضوع حمایت های کشاورزی برلزوم بازنگری در روشهای حمایتی موجود و استفاده از ابزارهای جدید حمایتی تأکید شود.
 
 
کلیدواژه‌ها
سیاست های حمایتی
حمایت قیمتی بازار
شاخص حمایت از تولید کننده
شاخص حمایت اسمی از تولید کننده
قیمت های تضمینی

عنوان مقاله English

Study of support from OECD member countries and Iran for the agricultural sector

نویسندگان English

Abolfazl Mahmoudi
Mehdi Kazemnejad
  1. اردستانی، مریم و ماندانا طوسی (۱۳۸۳) یارانه صادراتی مروری بر تجربیات کشورهای منتخب، مؤسسه پژوهش های برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی (در دست انتشار)
  2. پرمه، زورار (۱۳۸۲)، سیاستهای حمایتی دیدگاههای بین المللی و کشاورزی ایران، مجموعه مقالات نخستین همایش کشاورزی و توسعه ملی، آذرماه ۱۳۸۲.
  3. راغفر، حسین(۱۳۸۲) مروری بر سیاستهای کشاورزی در کشورهای صنعتی، مجموعه مقالات نخستین همایش کشاورزی و توسعه ملی آذرماه ۱۳۸۲.
  4. کاظم نژاد، مهدی و همکاران (۱۳۸۱) بررسی هزینه تولید و پیشنهاد قیمت تضمینی خرید محصولات زراعی برای سال ۱۳۸۲ معاونت سیاستهای حمایتی، مؤسسه پژوهشهای برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی
  5. گیلانپور، امیدو همکاران (۱۳۸۱)، محدودیت های قانون خرید تضمینی محصولات کشاورزی و راه برون رفت از آن معاونت سیاست های حمایتی مؤسسه پژوهش های برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی
  6. گیلانپور، امید ،(۱۳۸۲) چگونگی استفاده از تعرفه برای حمایت از بخش کشاورزی مجموعه مقالات نخستین همایش کشاورزی و توسعه ملی آذرماه ۱۳۸۲، تهران.
  7. محمودی، ابوالفضل والهه مهربانیان (۱۳۸۳) مروری بر سیاستهای حمایتی کشورهای عضو OECD در سال ۲۰۰۳ گروه پژوهشی سیاست های حمایتی مؤسسه پژوهش های برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی (در دست انتشار)
  1. Barry, Carr (1992), The Economics of agricultural policy, CRS Report for Congress. 92-198 ENR.
  2. Food and Agricultural Policy Research Institute (FAPRI) (2003), An analysis of the proposed Doha round modalities, Iowa State University, Staff Report 03-SR 98.
  1. Lindent,Peter H. (1989), Economic influences on the history of agricultural policy, Davis, Ca,University of California Agricultural History Center, 73p. (working paper series NO.68).
  2. OECD (2004), Agricultural policies in OECD at a glance.
  3. OECD (2003), Agricultural policies in OECD, monitoring and evalution.
  4. 13.OECD (2002), Methodology for the measurement of support use in policy evalution.