اقتصاد کشاورزی و توسعه

اقتصاد کشاورزی و توسعه

تعیین مزیت نسبی محصولات عمده باغبانی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
10.30490/aead.2004.132247
چکیده
توجه به مزیت نسبی فعالیت های مختلف اقتصادی یکی از جنبه های مهم برنامه ریزی اقتصادی است. با توجه به اهمیت بخش باغبانی در اقتصاد کشاورزی ایران و لزوم برنامه ریزی توسعه کشت و صادرات محصولات باغی براساس مزیت نسبی، آگاهی از مزیت های نسبی و تقویت آن بسیار حائز اهمیت است. براین اساس مزیت نسبی پنج محصول عمده باغی شامل پسته، خرما، سیب، پرتقال و بادام، که از نظر تولید و صادرات در بخش کشاورزی جایگاه ویژه ای دارند، بررسی و تعیین شد. در این تحقیق بخشی از اطلاعات مورد نیاز از طریق پرسشنامه و مصاحبه با بهره برداران مناطق عمده تولید در سال ۱۳۸۱ به صورت پیمایشی و نمونه گیری خوشه ای کاملاً تصادفی و بخشی دیگر از سازمان های ذیربط جمع آوری گردید. هدف های این مطالعه عبارت است از: تعیین مزیت نسبی محصولات منتخب محصولات از ایران دارای مزیت نسبی و در برابر کشورهای صاحب نامی چون اسپانیا ایتالیا و آفریقا بدون مزیت نسبی هستند. بادام ایران هم در برابر پاکستان در نرخ ارز E و E و در مقابل کویت در نرخ ارز Es بدون مزیت نسبی ولی در مقابل امارات متحده عربی آلمان و میانگین قیمت جهانی دارای مزیت نسبی است. شاخصهای RCA و RSCA روند نزولی مزیت نسبی بادام را نشان می دهد. مناطق عمده تولید هر یک از محصولات منتخب براساس مزیت نسبی رتبه بندی شد و با تخمین توابع عرضه صادراتی و شاخص ناپایداری درآمد صادراتی مشخص گردید که محصول پسته نسبت به سایر محصولات از پایداری درآمدی بیشتر و محصول بادام از ناپایداری درآمدی بیشتر برخوردار است.
 
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Determining the comparative advantage of Iran's major horticultural products

نویسندگان English

Jafar Azizi
Saeed Yazdani
1.اداره آمار و اطلاعات آمارنامه های کشاورزی مربوط به سالهای ۸۱ - ۱۳۷۹، بانک اطلاعات کشاورزی، وزارت کشاورزی، تهران.
2.اخوان الف. (۱۳۷۵)، نظریه های جدید تجارت بین الملل، انتشارات مؤسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی، تهران.
3.امینی، ن. (۱۳۷۵)، پیشنهاد شاخص توسعه اقتصادی برای استراتژی توسعه صادرات، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
4. جعفری، ع. م. (۱۳۷۹)، انگیزه های اقتصادی و مزیت نسبی تولید محصولات باغی در استان همدان، گزارش نهایی طرح تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی همدان، همدان.
5. جولایی، ر. (۱۳۷۶)، بررسی مزیت نسبی تولید مرکبات استان فارس (شهرستان جهرم)، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس دانشکده کشاورزی، تهران.
6.حاجی رحیمی،م. (۱۳۷۶)، مزیت نسبی و انگیزه اقتصادی در محصولات زراعی استان فارس پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز، شیراز.
 7.سلامی، ح. و اسماعیل پیش بهار (۱۳۸۰)، تغییرات الگوی مزیت نسبی محصولات کشاورزی در ایران، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال نهم، شماره ٣٤.
8.عزیزی، ج . و م. زیبایی (۱۳۸۰)، تعیین مزیت نسبی برنج ایران: مطالعه موردی استانهای گیلان مازندران و فارس اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره ٣٤
9.گمرک جمهوری اسلامی ایران سالنامه آمار بازرگانی خارجی جمهوری اسلامی ایران، (۱۳۷۹-۸۱)، تهران.
10.معاونت باغبانی وزارت جهاد کشاورزی (۱۳۸۱) گزارش مربوط به محصولات باغبانی کشور ایران ، تهران
11.مقاری، س . (۱۳۶۸)، بررسی کمی مزیت نسبی کالاهای صادراتی ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس دانشکده علوم انسانی، تهران.
12.Aquino, A. (1981), Change over time in the paterns of comparative advantage in manufactured goods: An empirical analysis for the period 1972 - 1974, European Economic Review, Vol.15, p:41-62.
13.Balassa, B. and D.M, Schydlowsky (1969), Effective tariff, domestic cost of foreigen exchange and the equilibrum exchange Rat, Journal of Political Economics, Vol. 76, P:313-360.
14.Brasili A., P.Epifani and R. Helg (2000), On the dynamics of trade patterns, CESPRI, Working Paper, Vol. 115, Italy.
15.Crafts, N.F.R. and M. Tomas (1986), Comparative advantage in UK manufactured trade, 1910-1935, Economic Journal, Vol. 96, P:629-645.
16.Goldin,I.(1990), Comparative advantage Theory and application to developing country agriculture, Paris: OECD.
17.Gonzales, A. and et al.(1993), Economic incentives and comparative advantage in Indonesian food crop production, Research Report International Food Policy Research Institute, Washington. D.C.
18.Hellener, G.K. (1990), Trade strategy in medium-term adjustment, World Development, Vol. 18, P: 979-897.
19.Hook, J.P.(1992), The comparative advantage of agricultural economics, American Journal of Agricultural Economics, P: 1059–1065.
20.Itty, P. (1996), Profitability, efficiency and comparative advantage of African cattle meat and milk production: The Case of try Panotolerant village cattle poduction, Agricultural Economics, Vol. 14(1), P: 33-44.
21.Laursen, K. (1998), Revealed comparative advantage and the alternatives as measures of international specialization, department of industrial economics and strategy, DRUID, working paper, P:30-98.
22.Lee, J. (1995), Comparative advantage in manufacturing as a determinant of industrialization: The Korean Case, World Development, Vol. 23, P:1195-1214.
23.Lim, K.T. (1997), Analysis of north Koreas foreign trade by revealed comparative advantage, Journal of Econometric Development, VOL. 22, P:97-117.
24.Unido (1986), International comparative advantage in manufacturing changing profiles of resource and trade, Unido Publication, Vienna United Nation
25.Vanhaulst & et al., (1991), Exports technology in manufacturing industry, Weltwirtschaftliches Archiv, Vol. 127, 265-280.