اقتصاد کشاورزی و توسعه

اقتصاد کشاورزی و توسعه

تعیین مزیت نسبی دانه های روغنی بررسی مشکلات تولید آن ها دراستان فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
10.30490/aead.2004.132258
چکیده
 فارس یکی از قطب های عمده کشاورزی کشور است که با برنامه ریزی صـحیح مـی تـوان آن را به یکی از مراکز تولید وصادرات انواع محصولات کـشاورزی تبـدیل کـرد . اساسـاً بـا برنامـه ای صحیح و اصولی امکان استفاده مطلوب از نهاده ها و تولید محصولات ضروری به وجود خواهد آمـد. تعیین مزیت نسبی محصولات تولیدی مختلف یکی ازجنبه‌های مهم برنامه ریزی اقتصادی است. درایـن مطالعه مزیت نسبی دانه های روغنی(شاملکلزا، آفتابگردان،کنجد وگلرنگ) درسال زراعی-١٣٨١ ٨٢ در استان فارس بررسی شده است. به منظور دستیابی به هدف های تحقیـق دو نـوع از شاخـص های تعیـین  مزیت نسبی به کار رفته است؛ شاخص های نوع اول شامل منفعت خالص اجتماعی، هزینه منابع داخلی و نسبت هزینه به منفعت اجتماعی است . این شاخص ها با دو نوع قیمت مؤثر ارز به روش های برابری قدرت  خرید مطلق و نسبی محاسبه شده انـد. شاخـص های نـوع دوم شـاخص کـارایی مزیـت، شـاخص مقیـاس  مزیت و شاخص جمعی مزیت را شامل می شود. براساس شاخص های نوع اول و با قیمت هـای مـؤثر ارز ، محـصولات کلـزا ، آفتـابگردان و کنجـد  دارای مزیت نسبی و محصول گلرنگ بدون مزیت نسبی در تولید بوده ا ند. بر اسـاس شاخـص های نـوع  دوم و شاخص کارایی مزیت، تنها محصول کلزا از نظـر عملکـرد دارای کـارایی و از مزیـت نـسبی در تولید برخوردار بوده است و محصولات، گلرنگ و کنجد در مقایسه بـا کـل کـشور، مزیـت نـسبی در تولید نداشته اند. شاخص مقیاس مزیت برای آفتابگردان وکنجد بزرگتر از یک و نشان دهنده بیشتر بودن درجه تمرکز این محصولات در مقایسه با کل کشور و برای کلزا و گلرنگ کمتراز یک و نـشان دهنده  کمتر بودن درجه تمرکز این محصولات در مقایسه با کل کـشور بـوده اسـت. شـاخص جمعـی مزیـت  برای آفتابگردان عددی بزرگتر از یک و برای سایر محصولات عددی کـوچکتر ازیـک را نـشان داده است. بر اساس این شاخص، در شرایط فعلی، استان فارس در تولید آفتـابگردان مزیـت نـسبی بیـشتراز متوسط کشور و در تولید کلزا، گلرنگ و کنجد مزیت نسبی کمتراز متوسط کشور داشته است.    
 
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Determining the comparative advantage of oilseeds and investigating the problems of their production in Fars Province

نویسنده English

Dadgar Mohammadi
  1. حاجی رحیمی، م. (١٣٧٦)، مزیت نسبی و انگیزه های اقتصادی درمحصولات زراعی استان فارس، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز. 

    2.حداد، م. و م. ربیعی(١٣٧٦)، مزیت نسبی محصولات کشاورزی،مرکز مطالعات برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی، تهران.  

    3.حسینی م. و همکاران(١٣٧٩)،تعیین مزیت نسبی محصولات زراعی عمده استان خوزستان، مجموعه مقالات همایش شناخت استعدادهای بازرگانی و اقتصادی استان خوزستان، مؤسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی، تهران. 

    4.رحمانی، ر.(١٣٧٨)،تعیین مزیت نسبی محصولات زراعی عمده استان خوزستان، مرکز تحقیقات کشاورزی خوزستان،گزارش نهایی طرح تحقیقاتی.  

    5.سازمان جهاد کشاورزی استان فارس (١٣٨٢)،آمار محصولات سالانه استان فارس به تفکیک شهرستان در سال زراعی ،٨١-٨٠ معاونت طرح و برنامه،اداره کل آمار و برنامه ریزی.

    6.شیرانی راد، ا. و ع. دهشیری (١٣٨١)،راهنمای کلزا: کاشت، داشت و برداشت، سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی، معاونت آموزش و تجهیز نیروی انسانی، دفتر خدمات تکنولوژی آموزشی.  

    7.عزیزی، ج. و م. زیبایی(١٣٨٠)، تعیین مزیت نسبی برنج ایران: مطالعه موردی استان های گیلان،مازندران و فارس، فصلنامه اقتصاد کشاورزی وتوسعه، شماره،٣٣ص .٩٦-٧١

    8.گمرکایران (١٣٨٢)، سالنامه آمار بازرگانی خارجی جمهوری اسلامی ایران،سال-١٣٨٠ .٨١ 

    9.محمدی، د. (١٣٧٩)،تعیین مزیت نسبی محصولات زراعی در استان فارس: مطالعه موردی شهرستان مرودشت، مرکز تحقیقات کشاورزی استان فارس، گزارش نهایی طرح تحقیقاتی.

    10.موسی نژاد، م. ق. و م.ضرغامی (١٣٧٣)،اندازه گیری مزیت نسبی وتأثیر مداخلات دولت بر محصولات عمده زراعی،١٣٧١ سازمان تحقیقات وآموزش کشاورزی، گزارش نهایی طرح تحقیقاتی. 

    11.موسی نژاد، م. ق. (١٣٧٥)،خلاصه گزارش های سمینار کشاورزی و بازارهای جهانی،مرکز مطالعات برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی.  

    12.نوربخش، م. (١٣٧٥)،بررسی مزیت نسبی دو محصول برنج و مرکبات استان مازندران جهت صدور به کشورهای آسیای میانه، مجموعه مقالات شناخت استعدادهای بازرگانی-  اقتصادی استان مازندران، مؤسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی،تهران. 

    1. FAO (2002), Production Year Book, Food and Agricultural  Organization of the United Nation, Rome, Italy, 51 : 109-145.
    2. Gonzales, L. A., F. Kasrino,N. D. Peres and M. W. Rosegrant (1993),  Economic incentives and comparative advantage in Indonesian food crop  production, Report No.93, International Food Ploicy Research Institute,  Washington D.C.  
    3. Mahmood, A. (1996), Pakistan`s edible oil crisis and the comparative  advantage of edible oil production under alternative oilseed processing  technologies, Indian Journal of Agricultural Economics, No. 43: 64-73.
    4. Masters, W. A. and A. Winter- Nelson(1995), Measuring the  comparative advantage of agricultural activities: domestic resource cost and social cost benefit ratio, American Journal of Agricultural  Economics, 77: 243-250.
    5. onthly Bulletin of Statistics (2003), Issue No.46. Vol. LVI. United  Nations,New York.
    6. Sucharita, G. and I. Narender (1992), Resource returns, return to scale  and resource use efficiency on turmeric farms, Indian Journal of  Agricultural Economics, No.1:56-67.
    7. Zhong, F. Zhigang, Xu. And Longbo, Fu. (2002), Regional  comparative advantage in China’s main grain crops, http:// WWW,Adelaide, Edu. Au/ cies/Cerc/gmp1, Pdf.