اقتصاد کشاورزی و توسعه

اقتصاد کشاورزی و توسعه

بررسی نظریه اقتصادی دور تسلسل فقر و توسعه نیافتگی در مناطق پسته کاری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
10.30490/aead.2002.132315
چکیده
تولید پسته در ایران یکی از منابع مهم ایجاد درآمد برای باغداران پسته و اقتصاد ملی محسوب می.شود تقریباً ۱۰ درصد از ارزش صادرات غیر نفتی کشور را صادرات پسته تشکیل می دهد که در آمد ارزی حاصل از آن سالانه حدود ۴۰۰ میلیون دلار گزارش شده است. در مورد میزان اشتغالزایی تولید پسته آمار دقیق وجود ندارد ولی خانوارهای بسیاری در استان های مختلف کشور به طور مستقیم و یا غیر مستقیم از طریق تولید پسته امرار معاش میکنند و به کسب و کار مولد مشغول اند. لذا میتوان گفت پایدار بودن درآمد حاصل از این محصول از جنبه های مختلف برای اقتصاد ایران حائز اهمیت است. این مطالعه با هدف بررسی نظریه اقتصادی دور تسلسل فقر و توسعه نیافتگی در مناطق  پسته کاری ایران و یا به عبارتی بررسی عامل اساسی پایین ماندن بهره وری در این مناطق شکل گرفته است. جهت انجام این مطالعه از روش پیمایشی و روش نمونه گیری خوشه ای دو مرحله ای استفاده شده است. به این منظور ۱۲۰ نفر از باغداران پسته کار شهرستان رفسنجان در سال زراعی (۱۸۰۷۹ به عنوان اعضای نمونه انتخاب شدند و مورد مصاحبه حضوری قرار گرفتند. برای دستیابی به هدف مورد نظر در این مطالعه با استفاده از روش های اقتصادی، هزینه تولید، درآمد ناخالص و درآمد خالص در هر هکتار پسته تعیین شد و با محاسبه متوسط سطح زیرکشت گروه های مختلف تولید کننده و متوسط هزینه سالانه ،خانوار، میزان نقدینگی این گروه ها نیز محاسبه گردید. نتایج این مطالعه نشان می دهد که به رغم اقتصادی بودن تولید پسته در واحد سطح (هکتار)، به دلیل پایین بودن متوسط سطح زیر کشت و بالا بودن هزینه های زندگی هر خانوار نظریه دور تسلسل توسعه نیافتگی در مورد قسمت اعظم مناطق پسته کاری صادق است که در صورت بی توجهی به این مسئله روند تولید پسته به سوی غیر اقتصادی شدن پیش خواهد رفت و همچنین کاهش تدریجی درآمد و پایین آمدن سطح اشتغال نیز اجتناب ناپذیر خواهد بود.
 
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A study of the cyclical economic theory of poverty and underdevelopment in the pistachio-growing regions of Iran

نویسنده English

Reza Sedaghat
 1.اداره آمار و اطلاعات آمار نامه های کشاورزی مربوط به سالهای ۷۲۰۶۰ و بانک اطلاعات کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی تهران.
2.جیروند، عبدالله (۱۳۷۵)، توسعه اقتصادی مجموعه عقاید، انتشارات مولوی تهران.
3.سلطانی، غلامرضا بهاء الدین نجف و جواد ترکمانی (۱۳۷۱) مدیریت واحد کشاورزی انتشارات دانشگاه شیراز، شیراز.
4.شرکت تعاونی تولیدکنندگان پسته رفسنجان (۱۳۷۵) گزارش عملکرد سالهای ۶۱-۷۵ رفسنجان.
5.صداقت رضا (۱۳۷۶)، بررسی اقتصادی گرایش به پسته و تأثیرات آن بر الگوی کشت و درآمد زارعین در استان فارس پایان نامه کارشناسی ارشد دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز.
6.صداقت، رضا (۱۳۷۹)، مجموعه اطلاعات جمع آوری شده از پرسشنامه تولیدکنندگان پسته در استان کرمان پروژه تحقیقاتی بازاریابی صادرات و آینده نگری بازار جهانی پسته مؤسسه تحقیقات پسته کشور، رفسنجان.
7.طاهری شهنام (۱۳۷۶)، توسعه اقتصادی و برنامه ریزی، انتشارات آروین تهران.
8.فربود فرزاد (۱۳۷۸) تعیین نظام ارتباطات مؤثر ترویجی پسته کاران شهرستان رفسنجان گزارش نهایی موسسه تحقیقات پسته کشور.
9.مرکز آمار ایران (۱۳۷۹)، نتایج تفصیلی آمارگیری از هزینه و درآمد خانوارهای روستایی کشور.
10.نجفی بهاء الدین و غلامرضا سلطانی (۱۳۶۲) اقتصاد کشاورزی انتشارات دانشگاه شیراز، شیراز.