اقتصاد کشاورزی و توسعه

اقتصاد کشاورزی و توسعه

بررسی آثار افزایش درآمدهای نفتی بر بخش کشاورزی :مورد بیماری هلندی در اقتصاد ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
10.30490/aead.2001.132343
چکیده
بر پایه مدل کلاسیک بیاری هلندی که برای کشورهای توسعه یافته طراحی شده است. پیشبینی می شود در پی افزایش درآمد نفت بخش صنعت تضعیف شود. در حالی که در ایران چنین امری روی نداده است. این در حالی است که به دنبال هر بار افزایش درآمد نفتی شاهد تضعیف بخش کشاورزی در کشور بوده ایم و این بخش بیشترین زبان را متحمل شده است. بدین جهت در مقاله حاضر تلاش می شود تا با بررسی جنبه های گوناگون تأثیر گذاری افزایش درآمد نفتی بر بخش کشاورزی به شناسایی این مشکل در اقتصاد کشور پرداخته شود.
در این پژوهش دو روش توصیف و تحلیلی برای دستیابی به هدف های مورد نظر به کار رفته است. بدین منظور، نخست، تحلیل تغییرات ساختاری پس از افزایش درآمد نفتی در چارچوب مدل اصلی بهاری هلندی انجام گرفت و آثار گوناگون بیاری در ایران بررسی شد. سپس به منظور بررسی بیاری پیشگفته در اقتصاد ایران از روش اقتصاد سنجی TSLS (حداقل مربعات دو مرحله ای) و برآورد سیستم معادلات همزمان برای مقطع زمانی ۱۳۴۰ - ۱۳۷۷ استفاده شد. یافته های این مطالعه نشان می دهد که بیاری هلندی در ایران به صورت پدیده ضد کشاورزی ظاهر شده ولی به دلیل ارتباطات ضعیف بین دو بخش نفت و کشاورزی، اثر افزایش درآمد نفت بر بخش کشاورزی به صورت غیر مستقیم بوده است. همچنین مشخص شد که در ایران یکی از علت های اثر منفی افزایش درآمد نفتی بر بخش کشاورزی افزایش واردات است که در این زمینه سیاست های دولت در برابر افزایش درآمد نفتی نقش مؤثری در میزان اثرگذاری افزایش درآمد نفتی بر بخش کشاورزی داشته است.
 
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Studying the Effects of Increasing Oil Revenues on the Agricultural Sector: The Case of Dutch Disease in the Iranian Economy

نویسندگان English

Sadegh Bakhtiari
Zahra Haq
  1. 1.بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران گزارش اقتصادی و ترازنامه سال های مختلف، اداره بررسی های اقتصادی بانک مرکزی.

    2.ذوقی، ایرج (۱۳۷۸)، مسائل اقتصادی - سیاسی نفت ایران، انتشارات پاژنگ، تهران.

    3.رزاق، ابراهیم (۱۳۶۷)، اقتصاد ایران، نشر نی، تهران.

    4.سازمان برنامه و بودجه (۱۳۵۳) برنامه پنجم عمرانی کشور (تجدید نظر شده)، انتشارات برنامه و بودجه، تهران.

    5.فردمنش محسن (۱۳۷۰) تأثیر درآمدهای نفتی بر اقتصاد ایران، مؤسسه تحقیقات پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

    6.گجراتی دامودار (۱۳۷۲) مینای اقتصاد سنجی (جلد دوم) ترجمه حمید ابریش انتشارات دانشگاه تهران.

    7.مرکز آمار ایران سالنامه آماری کشور انتشارات مرکز آمار ایران سال های مختلف.

    8.مرکز مطالعات و پژوهش های اداری (۱۳۶۵) شناخت ویژگی های بخش کشاورزی و تعیین میانی و اصول حاکم بر سازماندهی آن.

    9.معاونت امور اقتصادی برنامه و بودجه (۱۳۷۷) آمارهای اقتصادی ۱۳۷۲-۱۳۷۴ انتشارات برنامه و بودجه، تهران.

    10. نجق، بهاء الدین (۱۳۷۳) اقتصاد کشاورزی مرکز نشر دانشگاهی تهران.

    11. یوسف محمد قلی (۱۳۷۵)، عوامل تعیین کننده واردات ایران برنامه و بودجه شماره ۱۰. سال اول.

    1. Altamirano, N. (1999), Sustainable development and exhaustible resources: The Dutch Disease is not a disease at All, Research Report No. 99-08, University of California, San Diego.
    2. Corden, W. & P.J.,Neary (1982), Booming sector and de-industrialization in small open economy. The Economic Journal, Vol. 92, pp. 825-848.
    3. Carden, W. (1984), Booming sector and Dutch Discase economics: Survey and consolidation, Oxford Economic Papers, Vol. 36,pp. 359-380.
    4. Fardmanesh, M. (1991), Terms of trade shocks and structural adjustment in a small open economy, Ducht Disease and oil price Increases, Journal of Development Economic, Vol. 34, pp. 339-353.
    5. Fardmanesh,M. (1991), Ducht Disease economic and oil syndrom: An emmpirical study, World Development, Vol. 1, pp. 1-28.
    6. Fardmanesh,M. (1994). The impact of oil revenues on economic structure, Temple University Philadelphia, U.S.A.
    7. Forsyth,P.J. & J.A., Kay (1981), Oil revenues and manufacturing output, Fiscal Studies.
    8. Gregory, R.G. (1976). Some implication of the growth of the mineral sector, Australian Journal of Agricultural Economics, Vol. 20, pp. 71-91.
    9.  Kamas, L. (1986), Dutch Disease economics and Colombia export hoom, World Development, Vol. 4, No. 9, pp. 1949-1986.
    10. Nyatepe- Coo, A. (1994), Dutch Disease government policy and import demand in Nigeria. Applied Economics, Vol. 26, pp. 327-336.
    11. Okonkwo,L. (1989), The erosion of agricultural exports in an oil economy: The case Nigeria, Journal of Agricultural Economic, Vol. 40, pp. 375-384.
    12. Senior Sophister, R. (1998), The Dutch Disease,http://www. economics. tcd.ie/SER/1998/Essay 12.htm.
    13. Usui,N. (1996), Policy adjustment to the oil boom and their evaluation: The Dutch Disease in Indonesia, World Development. Vol. 24, No. 5, pp. 887-900.
    14. Wijnbergen, V.S.(1989), Inflation, Unemployment and Dutch Disease in oil, Exporting Countries, Quarterly Journal of Economics, Vol. 40, pp. 233-240.
    15. Younger,S.D.(1992), Aid and Dutch Diseac macro economic management, World Development, Vol 20, pp. 1587-1597.