اقتصاد کشاورزی و توسعه

اقتصاد کشاورزی و توسعه

بررسی عوامل تأثیرگذار بر نگرش کشاورزان نسبت به توسعه کشت کلزا در استان مرکزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
حسن صدیق
10.30490/aead.2001.132344
چکیده
سالانه مقادیر در خور توجهی از منابع ارزی و نیروی انسانی کشور صرف واردات روغنهای خوراکی می.شود. در سال های اخیر میزان روغن حاصل از دانه های روغنی تولید داخل حدود ۶ درصد نیاز روغن خام کشور را تأمین کرده و نزدیک به ۹۴ درصد بقیه از واردات فراهم شده است. در برنامه های توسعه پنجساله سوم کشور تأکید شده است که روغن نباتی مورد نیاز کشور از محل تولیدات زراعی داخلی فراهم آید به همین منظور این هدف در نظر گرفته شده است که تا پایان برنامه پنجساله سوم توسعه سال ۱۳۸۳) میزان تولید روغن نباتی در داخل کشور از ٪۶ فعلی به ۴۰٪ افزایش یابد.
هدف کلی این تحقیق، بررسی نگرش کشاورزان استان مرکزی نسبت به توسعه کشت کلزا بوده است. جامعه آماری تحقیق شامل تمامی کشاورزان استان مرکزی بالغ بر( ۳۸۹ نفر) است که در سال زراعی گذشته (۱۳۷۸) - (۷۹) و در سال زراعی جاری (۱۳۷۹ – ۸۰) اقدام به کشت کلزا کرده اند. از میان این تعداد ۱۹۱ نفر به روش نمونه گیری کاملاً تصادفی به عنوان نمونه های آماری این تحقیق تعیین شدند پرسشنامه ای نیز جهت گردآوری ویژگی های حرفه ای کشاورزان و سنجش متغیرهای وابسته طراحی و تدوین شد. روایی محتوایی پرسشنامه با کسب نظرات متخصصان علوم ترویج و آموزش کشاورزی علوم زراعت و توسعه دانه های روغنی و اعمال اصلاحات لازم به دست آمد. آزمون مقدماتی برای به دست آوردن ضریب اعتبار این پرسشنامه انجام گرفت و ضریب کرانباخ آلفا برابر ۰/۸۹۷۸ با بهره گیری از نرم افزار SPSS به دست آمد. نتایج این تحقیق نشان می دهد که اکثریت کشاورزان در فعالیتهای زراعی کشت کلزا از تسهیلات وام بانکی استفاده کرده اند و به طور میانگین ۴/۶ هکتار زمین را به این کشت اختصاص داده اند. میانگین عملکرد کلزا در این مزارع ۱/۹۸ تن در هکتار و تقریباً برابر میانگین برداشت کلزا در کشور بوده است. کلزاکاران نگرشی مثبت نسبت به توسعه کشت کلزا داشته اند و نگرش بیشتر آنان در ن در حد "خوب" و "عالی" توصیف میشود نتایج این تحقیق همچنین نشان داده است که بین نگرش کشاورزان کلزا کار و میزان مشارکت آنان در فعالیت های آموزشی و ترویجی رابطه ای مثبت به نسبت قوی و معنیدار وجود دارد. به رغم سطح پایین سواد، کشاورزان توانسته اند از مهارت های لازم حرفه ای برخوردار شوند که این امر نقش و اهمیت برنامه های ترویج و آموزش کشاورزی را در اطلاع رسانی و اشاعه نو آوری ها نشان می میدهد. این مطلب در نگرش کشاورزان نسبت به توسعه کشت کلزا نیز تأثیرگذار بوده به طوری که نتایج نشان داده است بین میزان دانش فنی کشاورزان و نگرش آنان رابطه ای مثبت و معنیدار وجود دارد. در محاسبه رگرسیون چند متغیره خطی که به روش گام به گام با استفاده از نرم افزار انجام شد. متغیرهای میزان سواد و میزان مشارکت کشاورزان در برنامه های ترویجی ٪۲۷/۵ از تغییرات در میزان نگرش کشاورزان را تبیین کرد؛ بدین ترتیب با بهره گیری از معادله به دست آمده میتوان میزان نگرش کشاورزان را نسبت به توسعه کشت کلزا تخمین زد.
 
 
 
کلیدواژه‌ها
کلزا
نگرش کشاورزان ترویج و توسعه
دانه های روغنی

عنوان مقاله English

Study of factors influencing farmers' attitudes towards the development of rapeseed cultivation in Markazi Provinc

نویسنده English

Hassan Seddiq

  1.  1.احمدی، م. (۱۳۷۸)، زراعت ،پاییزه کلزا شرکت سهامی توسعه دانه های روغنی تهران.

    2.احمدی، م. (۱۳۷۰) ویژگیهای بتانیکی و پاره ای از مسائل اساسی کشت گیاه روغنی کلزا، مجله زیتون شماره ۱۰۵.

    3.گزارشات ماهانه شرکت توسعه کشت دانه های روغنی (۱۳۷۶)، وزارت کشاورزی تهران.

    4. آمار کشاورزی استان مرکزی سازمان کشاورزی استان مرکزی (۱۳۷۷)، اراک.

    5.آمار کشاورزی (۱۳۷۸) مرکز آمار ایران تهران.

    6.روستا، ک. (۱۳۷۸)، تأثیر دانشهای فنی و کشاورزی پایدار بر عملکرد ذرت و پایداری نظام زراعی پایان نامه کارشناسی ارشد گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس.

    7.رفیع پور، ف (۱۳۷۲)، سنجش گرایش روستاییان به جهاد سازندگی، مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی وزارت جهاد سازندگی تهران

    8.شریعتمداری (۱۳۷۹)، گزارش تفصیلی ارائه شده به گردهمایی دانه های روغنی کرج.

    9.عباسی س. (۱۳۷۷)، زراعت کلزا، انتشارات سازمان کشاورزی استان مرکزی اراک.

    10.عفی، م. (۱۳۷۱) عوامل مؤثر بر مشارکت روستاییان در طرحهای توسعه روستایی، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی.

    11.هولمز، ام. ر.ج. (۱۳۷۷)، تغذیه گیاه روغنی کلزا، ترجمه احمدرضا احمدی و فرزاد جاویدفر، شرکت سهامی خاص توسعه کشت دانه های روغنی، تهران.

    1. Absher, W. (2000), Current challenges for agricultural development. [On-Line]. Available: Http:// WWW. uky. edu/ Agriculture/ AgPrograms/ Main/pretty1b. gtmi
    2. Anonymous (1996), Production Year Book, Vol, 50, Food and Agricultural Organization of United Nation.
    3. Davis, J.A. (1971), Elementary survey analysis. Prentice Hall, Englewood Cliffs, NJ.
    4. Fabiyi, Y.L. (1983), The adoption of cooperative structures to the development of Nigerian agriculture: The Problems of managing group farming cooperatives, Agricultural Administration, Vol 12: 216-235.
    5. Gay, R. (1981), Educational research: Competencies for analysis and application, Merril Publications, Columbus, OH.
    6. Hagman, J., E.,Chuma & K. Murwira (1996), Improving the output of agricultural extension and research through participatory innovation development & extension, European Journal of Agricultural Education and Extension, Vol. 2 (4) 15-23
    7. Husen, H. & L., Postlethwaite (eds.) (1985), International Encyclopedia of Education (research and studies),Pergamon Press.
    8. Krejcie, R.V. & D.W., Morgan (1970), Determining sample size for -e of sile research activities, Educational and Psychological Measurement, Vol. 30:P.608.
    9. Lpar, M.L. & S., Pandey (1997), Adoption of soil conservation practices in the uplands: A socio economic perspective. Journal of Soil and Water Conservation, 52 (1): 48-52.
    10. Oppenheim, A.N. (1992),Questionnaire design and attitude measure- ment (2 nd rev.ed.) Printer Publications.
    11. Pedhazur, E.J. (1982), Multiple regression in behavioral research: Explanation and Predication, Hoh, Reinhart & Winston, New Yourk
    12. Sain, G.E. & H.J., Barreto (1996), The adoption of soil conservation technology in El Salvador: Linking Productivity and conservation, Journal of Soil and Water Conservation, 51 (4): 313-321.
    13. Sills, D. L. (1968), International Encyclopedia of the Social Science. Mac Millan Company and Free Press.