اقتصاد کشاورزی و توسعه

اقتصاد کشاورزی و توسعه

استفاده بهینه از آب رودخانه سیستان مطالعه موردی بخش شیب آب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
10.30490/aead.2001.132347
چکیده
از جمله مشکلات بزرگ برنامه ریزی اکثر کشورهای در حال توسعه نبود شناخت کافی از استعدادها و ویژگی های مناطق مختلف و همچنین استفاده صحیح و بهینه نکردن از نهاده های تولید است. این مقاله براساس تحقیق در بخش شیب آب" ناحیه سیستان در استان سیستان و بلوچستان انجام شده و جمع آوری اطلاعات مورد نیاز در آن نیز به روش نمونه گیری میدانی از ۱۰۵ بهره بردار منطقه در سال زراعی ۱۳۷۶ - ۷۷ صورت پذیرفته است. همچنین سه مختلف زراعی با توجه به تخصیص زمانی آب در حجم های ۲۴۷ ۳۳۶ و ۱۸۵ میلیون متر مکعب انتخاب و تنظیم شده است. برای ارائه الگوی بهینه روش برنامه ریزی خطی به کار رفته و الگوی ضرایب فنی آن به روش متوسط گیری  نمونه ای از پرسشنامه های مربوط به دست آمده است. با مطالعه الگوهای کشاورزی منطقه مشخص شد که آب موجود در فصل تابستان محدودکننده ترین عامل تولید در این بخش به شمار می آید قیمت سایه ای آب در خرداد و تیر با حجم سالانه ۲۴۷ میلیون متر مکعب به ترتیب معادل ۲۸۸ و ۵۴/۶ ریال و در سال های کم آبی که حجم آب بین ۱۳۶ تا ۲۰۲ میلیون متر مکعب است معادل ۱۷۴/۵ ریال به دست آمد. از بررسی تابع تقاضای معیاری آب مشخص شد که با تغییر قیمت آب، میزان تقاضای آن به طور معکوس تغییر کرده و نمودار تقاضای این نهاده نیز پله ای خواهد بود. قیمت سایه ای آب در سطح ۲۸۰ میلیون متر مکعب صفر است و کشش نقطه ای آن در ۱۲۷ میلیون متر مکعب تقریباً برابر واحد اندازه گیری شد. زمین تنها در حالتی که آب در سطح ۳۳۵ میلیون متر مکعب قرار داشت با محدودیت مواجه بود و قیمت سایه ای هر هکتار آن ۹۴۰۱۱۰ ریال تعیین شد. همچنین با افزایش میزان زمین محدودیت کود شیمیایی ازته و فسفره نیز مشاهده شد. به طوری که در الگوی اول خرید ۲۷/۲ تن کود فسفره و در الگوی دوم خرید ۳۷۰/۴ تن کود فسفره و ۱۳/۴ تن کود ازته مازاد بر موجودی منطقه توصیه شد.
در ادامه تحقیق اثر حذف محدودیت های خودکفایی با خود مصرفی از مدل نیز بررسی و نشان داده شد که با حذف این قیدها میتوان درآمد خالص کل منطقه را افزایش داد. در این مقاله سعی شده تخصیص بهینه آب و سایر نهاده ها برای فعالیت های مختلف کشاورزی تجزیه و تحلیل شود. در پایان راهبردهایی برای استفاده بهینه از منابع به منظور افزایش درآمد و سود پیشنهاد شده است.
 
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Optimal Use of Sistan River Water: A Case Study of the Slope Section

نویسندگان English

Mohammad HosseinKarimKashte
Majid Kopahi
Amir JavadKimia
  1. 1.اکبری، احمد محمد بخشوده (۱۳۷۲) سطح زیرکشت مطلوب اراضی زیر سد جیرفت، دومین سمپوزیوم اقتصاد کشاورزی، شیراز.

    2.ترکیانی، جواد (۱۳۷۶) تعیین و ارزیابی اقتصادی الگوی بهینه مصرف آب در کشاورزی فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره ۱۸.

    3.جعفر دخت، رضا (۱۳۷۶)، سپای کشاورزی سیستان مدیریت کشاورزی سیستان بلوچستان زابل.

    4.چیذری امیرحسین و لورنس انویه تکیه (۱۳۷۲) تعیین الگوی کشت بهینه محصولات زراعی و قیمت سایه ای منابع بخش ،زراعت، دانشگاه تربیت مدرس.

    5.خوش اخلاق، رحمان و جواد شهرکی (۱۳۷۹) تخصیص بهینه آب رودخانه هیرمند سیان زیر بخشهای کشاورزی منطقه سیستان فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه سال هشتم شماره ۲۹ ۶.

    6.سازمان عمران سیستان (۱۳۷۰)، وضعیت گذشته و موجود بخشهای مختلف در رابطه با منطقه جلد اول.

    7.سلطانی، غلامرضا (۱۳۷۲)، تعیین آب بها و تخصیص بهینه آب در اراضی زیر سدها، مجموعه مقالات دومین سمپوزیم سیاستهای کشاورزی ایران شیراز.

    8.عبدیان، مسعود (۱۳۷۲) طراحی الگوی کشت بهینه در یک روستای شهرستان ورامین دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی.

    9.کوپاهی، مجید و حمید آماده (۱۳۷۵) بررسی روشهای براورد ضرایب فنی الگوهای برنامه ریزی خطی جهت تخصیص بهینه، نامه آب، دانشگاه تهران.

    10.میر لطف، محمودرضا (۱۳۷۵)، نقش هیرمند در توسعه کشاورزی سیستان دانشگاه اصفهان.

    11.نوری نائینی، محمد سعید و احمد صلاح منش (۱۳۷۵)، تعیین قیمت سایه ای منابع در بخش کشاورزی، تحقیقات اقتصادی کشاورزی شماره ۴۸ دانشگاه تهران.

    1. Chakravorty, V., J., Roumasset (1991), Efficient spatial allocation irrigation. water, American Journal of Agricultural Economics.
    2. 13/Dhawan, K., A.S., Kahlon (1997), Some methodological issues in using L.P. Technique in agriculture, Journal of Agricultural Economics, Vol. 32, No. 1, India.

    3. Hazell, P.B.R., R.D., Norton (1986), Mathematical programming for economic analysis in agriculture, Collie Mcmillan Publishing, London.

    4. Karim Koshteh, M.H. (1995), Greening the desert, Renaissance Publishing House, First Ed., India.

    5. Raman, H., J.V., Paul (1992), Selection of cropping pattern using linear programming technique,. Journal of Agricultural Economics, vol. 2 (2), PP. 125 - 131, India.

    6. Sankhayan, P.L, H.S., Cheema (1991), Using linear programming models generating optimum farm plan, Journal of Agricultural Economics, vol. 46, No. 4,India.

    7. Yaron, Dan & Ariel Dinner (1982), Optimal allocation of irrigation water during peak season, Agricultural Economics, November, pp. 681 - 689.