بررسی روشهای مختلف کمی سازی موانع غیرتعرفه ای و محاسبه معادل تعرفه ای محصولات کشاورزی

نویسندگان

چکیده

     ایران نیز همچون کشورهای دیگر به منظور تطابق ساختار تجاری خودش با موازین بین‌المللی و حرکت به سمت آزادسازی تجاری در سالهای اخیر قدمهایی برداشته است. حذف موانع غیرتعرفه‌ای و معادلسازی آنها با تعرفه در ماده 115 قانون برنامه سوم و ماده 33 قانون برنامه چهارم به وضوح تصریح شده است. در این راستا در سال 1382 برای اولین بار سعی شده است جریان تجاری به حمایتهای تعرفه‌ای‌متکی‌شودوموانع غیرتعرفه‌ای حذف و معادل تعرفه‌ای جایگزین آن گردد. گزینش روش مناسب کمی سازی موانع غیرتعرفه‌ای و تعیین معادلهای تعرفه‌ای برای آنها، حداقل از دو منظر اساسی درخور توجه جدی است. از بعد مطالعاتی اشتباه احتمالی در مقداری کردن این موانع موجد اریب نتایج مطالعاتی متکی به این اندازه ها (همچون بررسی اثرگذاری این موانع بر جریان تجارت و رفاه اجتماعی) خواهد شد. از منظر سیاستگذاری و اجرایی اشتباه محاسباتی در این زمینه منجر به تعیین معادلهای تعرفه‌ای اشتباه و در نتیجه عدم حمایت مناسب از تولیدات داخلی یا حمایتهای بیش از اندازه و غیرضرور می‌گردد. لذا لازم است روشهای مختلف کمی سازی و تعیین نرخهای معادل تعرفه‌ای برای گزینش روش مناسب مقایسه و ارزیابی شوند. در مطالعه حاضر این مهم در حد آمار و اطلاعات موجود بر روی محصولات کشاورزی ایران طی دوره 1376-82 بررسی شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که کاربردی ترین روش در مطالعات محصولی، رویکرد شکاف قیمتی است و بررسی معادلهای تعرفه ای در بخش کشاورزی ایران با این روش گویای این واقعیت است که در اکثر محصولات روندی افزایشی بر معادلهای تعرفه ای حاکم بوده و نتایج معادل تعرفه ای در مطالعات مختلف از حیث علامت عمدتاً سازگار اما از لحاظ عددی نتایج متفاوت بوده است. همچنین وضعیت معادل تعرفه ای با استفاده از روش شکاف قیمتی نشان می دهد که تولیدات گوشتی، غلات، برخی از سبزیها و حبوبات در تمام دوره یا در سالهای پایانی معادل تعرفه ای مثبت داشته اند. معادل تعرفه ای بیشتر محصولات باغی، تولیدات لبنی و تخم مرغ و عسل و برخی از سبزیها نیز منفی بوده است.           

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Non-tariff barriers quantification procedures A case study on agriculture sector of Iran

چکیده [English]

  Iran has recently moved toward more trade liberalization in order to comply its trade regulations by international ones. Removing non-tariff barriers (NTBs) and replacing by tariff equivalents (so called tariffication) is clearly emphasized in articles 115 and 33 of the third and fourth five years cultural, economic and social development plans respectively. In this paper different procedures on NTBs quantification are fairly compared and applied for agriculture sector.  The main findings show that tariff equivalents of non-tariff measures applied for meat products, grains, some vegetables and pulses had positive sign in whole period under studying(1997-2003). Meanwhile the respected values for some horticultural products, dairy, egg and honey were negative.