تغییرات الگوی غذایی و الگوی مصرف خانوار در ایران: تلفیق جداول داده– ستانده و سیستم تقاضای خانوار

نویسندگان

چکیده

  در این مطالعه میزان تغییرات در مصرف اقلام خوراکی با تغییر جهت الگوی غذایی فعلی به سمت الگوهای غذایی مبتنی بر توصیه‌های سازمان بهداشت جهانی ( WHO ) [1] ، صندوق جهانی تحقیقات سرطان ( WCRF ) [2] و الگوی مدیترانه‌ای تعیین شد. سپس براساس روش منگلی و همکاران (2010)، با تلفیق سیستم تقاضای خانوار در الگوی داده – ستانده قیمتی لئونتیف، آثار جانشینی و درآمدی تغییرات الگوی غذایی بر الگوی مصرف، بررسی و تحلیل شد.   براساس نتایج، امکان تغییر در مقادیر مصرف برخی مواد خوراکی مانند دانه‌های روغنی، ماهی و فراورده‌های حاصل از آبزیان، گوشت قرمز و فراورده‌های گوشتی و تولیدات لبنی به میزان بیش از 10 درصد مقادیر کنونی در نتیجه تغییرات الگوی غذایی وجود دارد. همچنین ارزش افزوده نهاده‌های اولیه این مواد خوراکی در نتیجه تغییرات الگوی غذایی افزایش می‌یابد. قیمتهای پایه و خریدار بیشتر کالاها و خدمات نیز در نتیجه افزایش ارزش افزوده اقلام خوراکی بیان شده افزایش می‌یابند. متوسط افزایش شاخص قیمت گروه‌های اصلی کالاها و خدمات بین 01/0 تا 96/1 درصد در نوسان بوده است. تغییرات الگوی غذایی باعث افزایش سهم گروه‌های خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات و حمل‌ونقل و ارتباطات و کاهش سهم سایر گروه‌ها در بودجه خانوار می‌شود. با توجه به اینکه بیش از 30 درصد مخارج خانوارها به گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات اختصاص یافته است، افزایش سهم این گروه و کاهش سهم سایر گروه‌ها می‌تواند باعث کاهش بیشتر بودجه تخصیص داده شده خانوارها به موارد تفریحی، فرهنگی، بهداشتی و درمانی شود و این می‌تواند تغییری نامطلوب در الگوی مصرف باشد. با توجه به غالب بودن اثر بودجه‌ای بر اثر قیمتی و وجود رابطه مکمل بین گروه‌های مخارج، می‌توان چنین استنباط کرد که با تغییر الگوی مصرف در صورتی که با افزایش درآمد و بودجه خانوار همراه باشد، این اثر نامطلوب جبران ‌شود. در شرایط کنونی به منظور بهره‌برداری از منافع گذر تغذیه‌ای [3] توصیه می‌شود که به‌صورت مستقیم و با سازماندهی مؤسسات تغذیه‌ای و معرفی الگوهای غذایی مناسب و غیرمستقیم، با استفاده از ابزارهایی مانند مالیاتها و بیمه، در جهت بهبود الگوی خوراکی سالم و پایدار برنامه‌ریزی شود.     طبقه‌بندی JEl : C67 ، C51 ، D12     [1] . World Health Organization   [2] . World Cancer Research Fund   [3] . Nutrition Transition

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Dietary Changes and Household Consumption Pattern in Iran: Integration of Input - Output Tables and Household Demand System

چکیده [English]

 In this study, the changes in food items of current dietary after shifting toward the dietaries based on the World Health Organization (WHO), the World Cancer Research Fund (WCRF) recommendations and the Mediterranean dietary were determined. Then, with integrating household demand system in a Leontief price mode based on the Mongelli et al. (2010) method, substitution and income effects of changes in dietary and consumption patterns were analyzed.  Results show that more than 10 percent increment consumptions of some foods such as oil seeds, fish and seafood products, red meat and meat products and dairy products and also value-added increase of primary inputs of these food items is possible as dietary changes.​​ Base and purchasing prices of most of commodities and services as result increase in value added of primary inputs of mentioned food items, have increased. The average percentage increase in price index of expenditure categories has fluctuated between 0.01 and 1.96 percent. Integration of household demand system and Leontief price model results showed that expenditure share of food, beverages and tobacco and transport and communication tend to increase and the share of other groups decrease. Proportional to the stated changes, expenditure amounts for food, beverages and tobacco and transport and communication increase while it decreases for other groups. Since more than 30 percent of households’ expenditure is devoted to food, beverages and tobacco group increase in the share of this group and decreasing the share of other groups may result more reduction of recreational, cultural and health items budjet, and this could be an undesirable change in consumption pattern. But since the effect of budget on consumer behavior is higher than price effects and often complementary relationships exist among expenditure groups, it can be concluded that this negative effect will be compensated if changes in consumption pattern be accompanied with increasing household budget. In the current condition, in order to exploit the benefits of nutritional transition, it is suggested to organize nutrition institutes and introduce appropriate dietary directly and also to use indirect means such as taxes and insurance for improving healthy and sustainable dietary indirectly.   JEL Classification: C67,C51, D12