ارزیابی آثار رفاهی کاهش یارانه کودشیمیایی در بازارگندم و برنج

نویسندگان

چکیده

  پیامدهای­نامطلوب توزیع یارانه­های نهاده­ها موجب شده است تا حذف یارانه­ها به‌منظور تسریع رشد اقتصادی کشورهای در حال‌توسعه مورد تأکید قرار گیرد. در بخش کشاورزی ایران نهاده کود شیمیایی از جمله مهمترین نهاده­های دریافت‌کننده یارانه است که حذف یارانه آن با توجه به استفاده گسترده از آن می­تواند پیامدهای رفاهی جدی به همراه داشته باشد. از همین رو مطالعه حاضر با هدف تحلیل برخی از آثار رفاهی کاهش و حذف یارانه کود شیمیایی در تولید محصولات راهبردی گندم و برنج برای دوره 1353-1385 صورت گرفت. گروه‌های دخیل در تحلیل رفاهی نیز شامل عرضه­کنندگان عوامل تولید، تقاضاکنندگان عوامل تولید یا تولید­کنندگان محصولات منتخب و همچنین دولت است. در تحقیق حاضر یک الگوی شبیه‌سازی متشکل از بازار محصولات منتخب و نهاده­های تولیدی ایجاد و اثر کاهش یارانه در قالب این سیستم تعقیب شد. این سیستم متشکل از عرضه و تقاضای عوامل تولید و تولید محصولات منتخب است.   یافته­های مطالعه نشان داد دو نهاده سرمایه و نیروی­کار در تولید گندم و برنج به‌صورت جانشین مورد استفاده قرار می­گیرند. اثر قیمت سرمایه بر تقاضای آن و همچنین اثر قیمت محصولات منتخب بر تقاضای نیروی­کار و سرمایه معنی­دار نگردید. همچنین یافته­های تابع تولید نشان داد که نیروی کار بر تولید گندم و برنج اثر معنی­داری ندارد اما اثر سرمایه در تولید این محصولات معنی­دار است. همچنین نتایج نشان داد که با کاهش یارانه کود شیمیایی، تولیدکنندگان با زیان رفاهی مواجه می­شوند در حالی که عرضه­کنندگان عوامل تولید افزایش رفاه را تجربه می‌کنند. البته با کاهش و حذف یارانه کود شیمیایی ­مجموع گروه­های مورد بررسی با افزایش رفاه اجتماعی مواجه خواهند شد که این افزایش رفاه تحت سناریوی حذف کامل یارانه برای گندم و برنج به ترتیب 6/3927 و 4/404 میلیارد ریال خواهد بود.     طبقه‌بندی JEL : D40     

کلیدواژه‌ها