توزیع جغرافیایی صنعت غذا و عوامل مؤثر بر تراکم آن در کشورهای منتخب جهان ‌و ایران

نویسنده

استادیار اقتصاد بین‌الملل، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی

چکیده

چگونگی توزیع فضایی ‌و پراکندگی جغرافیایی فعالیت‌های تولیدی ‌و استقرار واحدها و بنگاه‌های صنعتی در مناطق مختلف به تصمیمات این واحدها برای مکان‌یابی بستگی دارد. از جمله عوامل مهم مؤثر بر این تصمیم‌گیری‌ها، ساختار بازار است. در این رابطه، تمرکز جغرافیایی، به عنوان یکی از مؤلفه‌های ساختار بازار، نشان‏دهنده توزیع قدرت بازاری است. هدف مقاله حاضر، بررسی توزیع فضایی ‌و اندازه‌گیری ساختار بازار و تمرکز جغرافیایی در صنعت غذا و تحلیل عوامل موجد تمرکز و تراکم جغرافیایی صنعت غذا در بین کشورهای تولیدکننده اصلی جهان با استفاده از شاخص‌های الیسر-گلیسر (EGI)، هرفیندال- هیرشمن (HHI) و الگوی اقتصادسنجی برای مقاطع سالانه 2005 و 2013 بوده است. نتایج پژوهش نشان داد صنعت غذا بالاترین پراکندگی جغرافیایی‌ و کمترین تمرکز جغرافیایی در مقیاس جهانی دارد، اما ساختار بازار جهانی صنعت غذا دارای انحصار چندجانبه متمایل به باز است. عوامل‌ و مؤلفه‌های کلیدی شامل مزیت‌ها ‌و امتیازهای طبیعی ناشی از وفور موجودی عوامـل،  آثـار سرریزها و اثرهای داخلی ‌و خارجی تقاضا و دسترسی به بازار از مهم‌ترین دلایل تراکم جغرافیایی در صنعت غذای جهان محسوب می‌شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geographical Distribution of World Food Industry and Its Agglomeration Determinants in Selected Countries and Iran

نویسنده [English]

  • M. A Hosseini
Corresponding Author and Assistant Professor of International Economics, Institute For Trade Studies and Research (ITSR), Tehran, Iran
چکیده [English]

Geographical distribution and dispersion of productive activities and industrial enterprises depend on the location decisions. One of the major factors affecting the location decisions is the market structure, one aspect of which is the geographical concentration reflecting the distribution of market power. This study aimed at measuring the geographical concentration, agglomeration and market structure of food industry and analyzing the relevant factors in major producing countries in 2005 and 2013 by using the EGI and HHI indexes. According to the research findings, the structure of world market of food industry (as per the ISIC, Rev. 3, two-digit classification) is oligopolistic while the food industry experienced the most geographical dispersion and the least geographical concentration on global scale with -0.088 and -0.096 in 2005 and 2013, respectively. Key factors determining the geographical concentration of food industry on the global scale include regional natural advantages, primary materials availability, transportation costs, spillovers of domestic and foreign demands, and market access.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geography
  • concentration
  • Agglomeration
  • Market Structure
  • EGI
  • HHI
  • Food Industry
  • World Countries/ Regions
  • Iran
  1. Alecke, B., Alsleben, C., Scharr, F. and Untiedtm, G. (2005). New evidence on the geographic concentration of German industries.In: Johansson B, Karlsson C, Stough RR (edc) Industrial Clusters and Inter- Firm Networks, Edgar Elgar Publishing ltd, PP. 321-357
  2. Alecke, B., Alsleben, C., Scharr, F. and Untiedt, G. (2006). Are there really high- tech clusters?. The Geographic Concentration of German Manufacturing Industries and Its Determinants. Ann Reg Sci, Vol. 40: 19- 42.
  3. Barrios, S. and Strobl, E.  (2003). Industry mobility and geographic concentration in the European Union. Economic Letters, Vol. 82: 71- 75.
  4. Brenner, T. (2005). A stochastic theory of geographic concentration and the empirical evidence in Germany. Max- Plank- Institue for Research into Economic Systems Evolutionary Economics Unit, 07745 Jena, Germany.
  5. Catin, M., Luo, X. and Van Huffel, CH.  (2005). Openness, industrialization and geographic concentration of activities in China. World Bank Research Working Paper 3706.
  6. Duranton, G. and Overman, H. (2002). Testing for localization using micro- geographic data. Centre for Economic Performance London School.
  7. Ellison, G. and Glaeser, E.  (1997). Geographic concentration in U.S manufacturing industries: a dartboard approach. Journal of Political Economy, Vol. 105, No. 5.
  8. Ellison, G. and Glaeser, E.  (1999). Evolution of the geographic concentration of industry- the geographic concentration of industry: does natural advantage explain agglomeration?. The American Economic Review, 89(2):311.
  9. Hanson, Gordon H. (2001). Scale economies and the geographic concentration of industry. Journal of Economic Geography, Vol. 1: 255- 276.
  10. Hosseini, M. H. (1997). The world market structure and the Iranian pistachio export market change. Quarterly Journal of Agricultural Economic Studies, 5(18): 115-136. (Persian)
  11. Hosseini, M. H.(2004). Iran agricultural trade policy and tariffication of non-tariff barriers of agricultural products. Iranian Journal of Trade Studies (IJTS) Quarterly, 8(32): 1-40. (Persian)
  12. Khodadad Kashi, F. (2015). Industrial economics (theory and practice). SAMT Publishing, Autumn. (Persian)
  13. Klier, T. (1998). Geographic concentration in U.S manufacturing: evidence from the U.S auto supplier industry. Economic Perspectives, Vol. 1, Federal Reserve Bank of Chicago.
  14. Marcon, E. and Poech, F. (2003).Evaluating the geographic concentration of industries using distance- based methods. Journal of Economic Geography, Vol. 3: 409- 428.
  15. Marcon, E. and Puech, F.  (2010). Measures of the geographic concentration of industries: improving distance- based methods. Journal of Economic Geography, 10(5): 745-762.
  16. Maurel, F. and Sedillot, B.  (1999). A measure of the geographic concentration in french manufacturing industries. Regional Science and Urban Economics, Vol. 29: 575- 604.
  17. Mc Donald, F. and Vertova, G.  (2001). Geographic concentration and competitiveness in the European Union. European Business Review, 13(3): 157-165.
  18. Sabbagh Kermani, M. (2013). Regional economics (theory and models). SAMT Publishing, Autumn.
  19. Sadraei Javaheri, A. (2011). Industrial economics. IMO Publishing. (Persian)
  20. United Nations Industrial Development Organization (UNIDO) (2016). Industrial Development Report 2016, Edward Elgar (EE) Publishing.
  21. UNIDO (2016).Competitive industrial performance report 2014, 2016. Working Paper.
  22. UNIDO (2015). International yearbook of industrial statistics (IYIS). Edward Elgar (EE) Publishing.